Stair
-
Mórshiúl na mBan in éadan chóras na cinedheighilte, Lúnasa 1956
Tharla Mórshiúl na mBan 1956 de bharr fhearg ban san Afraic Theas tráth a raibh rialtas cinedheighilteach na tíre ag brú chóras na bpasanna isteach. Is éard a bhí sna pasanna ná doiciméad ciníoch a rinne taifead ar chúrsaí fostaíochta, cánach, tithíochta etc, agus a thug “cead” do dhaoine dubha a bheith i gceantar ar…
-
Drioglann Chill Bheagáin, Contae na hIarmhí
Le déanaí, i ndiaidh chuairt an Rí Séarlas agus a mhná chéile ar an Teach Bán in Washington, chinn an tUachtarán Trump taraifí a bhaint d’uisce beatha ó Albain agus ó Shasana. Rachaidh sé seo chun tairbhe do thuaisceart na hÉireann freisin, ach beidh ar chomhlachtaí sna 26 contae uisce beatha sna an deich faoin…
-
Na Sandinistas agus gníomh an Pháláis Náisiúnta, Lúnasa 1978
Faoi dheireadh na 1970í bhí Nicearagua i lár géarchéim thromchúiseach. Bhí ríshliocht Somoza, le tacaíocht SAM, i gceannas trí smacht a choinneáil ar an nGarda Náisiúnta. Bhí greim ag an gclann Somoza ar fhormhór na talún agus an tsaibhris, agus bhain siad leas as an stát mar ghnó clainne. Bhí smacht géar ann ar an…
-
An Sárdheis, an Dr. Ebun Joseph agus stair ghairid na Gaeilge Éigeantaí
Tharla conspóid, ar líne den chuid is mó, i rith na seachtaine de bharr an méid a dúirt an Dr Ebun Joseph faoin nGaeilge i measc múinteoirí scoile. Ar phodchraoladh darbh ainm “The Deep Table” dúirt an Dr. Joseph “gurb éigean scaoileadh” leis an riail gur gá do mhúinteoirí Gaeilge a fhoghlaim. Rinne an sárdheis…
-
te reo Māori: inné agus inniu
Tháinig te reo Māori, nó teanga na Maorach, faoi bhrú nuair a thosaigh próiseas an choilíneachais in Aotearoa (“An Nua-Shéalainn”). Ach thosaigh an cúlú dáiríre i ndiaidh 1840í – cosúlacht aisteach le hÉirinn, is dócha. Bhí formhór Aotearoa ag labhairt na Maoraise nuair a síníodh Te Tiriti o Waitangi (Conradh Waitangi) in 1840. Chreid na…
-
Lily O’Brennan, Gníomhaí Chumann na mBan 1878-1948
Rugadh Elizabeth “Lily” O’Brennan i mBaile Átha Cliath ar an 20ú Lúnasa 1878. D’fhás sí aníos i gclann láidir náisiúnach a ghinfeadh daoine mór le rá i saol polaitiúil agus cultúrtha na tíre. Ba ghníomhaithe a raibh cur amach ag an bpobal náisiúnach orthu a deirfiúracha Áine agus Kathleen. Phós Áine Éamonn Ceannt, duine de…
-
Aireagal an Chroí Ró-Naofa i nDún Laoghaire
Díreach amach ó Phríomhshráid Sheoirse Íochtarach i nDún Laoghaire tá foirgneamh álainn, beag, neamhghnách ann. Níl a fhios ag mórán daoine faoi, dar ndóigh, níl a fhios ag muintir Dhún Laoghaire fiú go bhfuil sé ann. Is é sin Aireagal an Chroí Ró-Naofa. Deirtear go bhfuil sé ar cheann de na sárshaothair is mó atá…
-
Mikhail Bakunin, cuid dá shaol agus teoiric
Chuaigh Mikhail Bakunin ar shlí na fírinne an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1876. Bhí Bakunin i measc mórlaochra na polaitíochta radacaí san naoú haois déag. Bhí lámh lárnach aige i mbunú theoiric an ainrialachais chomhchoitinn. Rugadh é in 1814. Ba de shliocht uaisle Rúiseach é. Ach dhiúltaigh sé dá chúlra go luath…
-
Na hÉireannaigh i Meiriceá agus Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac, Mí Iúil 1863
Tharla Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1863. Bhí siad ar an gcorraíl ba mharfaí i stair na Stát Aontaithe. Fuair 105 duine bás agus rinneadh damáiste do shealúchais ar fud na cathrach. Ba é an tAcht um Choinscríobh don Aontas a spreag an chorraíl. Chuirfí iachall ar fhir troid…
-
Ag Comóradh Armáid na Spáinne
Is é an tarraingt a bhaineann le hardlonga ná a n-áilleacht mhaorga thraidisiúnta, an nasc stairiúil domhain le taiscéalaíocht an duine, agus na heachtraí mara tumthacha praiticiúla a thairgeann siad. Cruthaíonn a scála ollmhór, a rigeáil chasta, agus a seolta lán le gaoth seó iontach. Léiríonn ardlonga na céadta bliain de stair mhuirí, de thráchtáil…