Stair
-
Eitilt stairiúil athchruthaithe ag Aer Lingus
Tá eitleán seanré de chuid Aer Lingus tar éis an chéad eitilt riamh de chuid na haerlíne a athchruthú an tseachtain seo, agus an t-eitleán stairiúil Iolar ag taisteal ó Bhaile Átha Cliath go Bristó díreach 90 bliain tar éis an chéad aistir in 1936. Bhí béim ar leith ar an nGaeilge ag an seoladh…
-
Sléacht Ráth na Croiche, Cill Dara, an 29 Bealtaine 1798
An Dr Kerron Ó Luain Tá an sléacht ag Rath na Croiche, ar Churrach Chill Dara, ar an 29 Bealtaine 1798 ar cheann de na sléachtanna ba mheasa a tharla le linn Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe. Cé gur aontaíodh téarmaí idir na reibiliúnaigh agus fórsaí na corónach agus go raibh na reibiliúnaigh gan airm…
-
Deireadh leis an gCogadh Cathartha, an 24 Bealtaine 1923
An Dr Kerron Ó Luain Ar an 24 Bealtaine 1923 ina cheann Foirne nua na nÓglach, Proinsias Mac Aogáin, an t-ordú d’aonaid frith-Chonartha airm a dhumpáil. Chuir sé seo deireadh leis na hionsaithe i gcoinne an tSaorstáit. Bhí brí áirithe leis an téarma “dumpáil”. Ní bhfaighfí réidh leis na hairm, ach chuirfí i bhfolach i…
-
“Seanóirí na Treibhe”. Na Gray Panthers, a bunaíodh in 1970
An Dr Kerron Ó Luain Tá cloiste ag go leor daoine in Éirinn faoi na Black Panthers, an grúpa radacach Afrai-Mheiriceánach a bunaíodh in Oakland, California, in 1966. Ach is cosúil nár chuala mórán daoine faoi na Gray Panthers. Chuir mo bhean, atá i mbun staidéir san ollscoil ar chúrsaí aoise mar chuid de chéim…
-
Cnoc Uisnigh i gContae na hIarmhí
Nuala Holloway Is maith is cuimhin liom laethanta m’óige ar fheirm mo sheanmháthar i gContae na hIarmhí. Bean speisialta ab ea í, a tháinig ó chlann stairiúil, Mac Eochagáin. Ba leo formhór na dtailte i gContae na hIarmhí go dtí ionradh Chromail, a thóg uathu é ag rá leo, ‘Go hifreann nó go Connachta’. Is…
-
Stair mhuintir Devonshire agus Lios Mór
An Dr Kerron Ó Luain Léiríonn an méid atá ag tarlú i Lios Mór, Co. Phort Láirge, an méid atá le déanamh go fóill i dtaobh an tír a dhíchoilíniú. Reáchtáil an grúpa Poblachtánaigh na nDéise agóid le linn an deireadh seachtaine ar ar fhreastal baill de chuid Misneach. Tá feirmeoir amháin ar Chnoc Mhaoldhomhnaigh,…
-
Daonáireamh 1926 agus an Ghaeilge
An Dr Kerron Ó Luain Nuair a foilsíodh torthaí teaghlaigh Dhaonáireamh 1926 le déanaí leag Stiúrthóir na Cartlanna Náisiúnta, Orlaith McBride, béim ar ghné amháin den Ghaeilge agus í ag plé leis na meáin. Cé gur mhaígh 18% den daonra go raibh Gaeilge acu, luaigh sí nár líonadh amach ach 1% de na foirmeacha i…
-
Bratach Phoblacht na hÉireann ullmhaithe agus curtha ar foluain ag inimircigh in 1916
Diarmuid Breatnach Is é an 24 Aibreán Lá Phoblacht na hÉireann, an dáta ar fógraíodh Poblacht na hÉireann le linn Éirí Amach 1916 nuair a léadh Forógra na Poblachta go hard os comhair Ard-Oifig an Phoist. Agus léirsitheoirí ar an eite dheis ag crochadh na brataí le “IRISH REPUBLIC” scríofa uirthi, ní mór nach bhfuil…
-
Easpa tuisceana ar ghluaiseachtaí go stairiúil i ndiúltú na heite clé liobrálach tacú leis na hagóidí breosla
An Dr Kerron Ó Luain Tá an eite chlé liobrálach tar éis seasamh náireach a ghlacadh le linn na n-agóidí breosla. Seachas tacú leis na hagóideoirí nó iarracht a dhéanamh dul i bhfeidhm orthu sheas siad ar an taobhlíne á gcáineadh. Thacaigh leithéidí Misneach, Éirígí, Pobal Roimh Bhrabús agus Sinn Féin leis na hagóidí. Ach…
-
Foilsiú stairiúil: Daonáireamh 1926 oscailte don phobal den chéad uair
Cóilín Duffy Foilsíodh taifid Dhaonáireamh 1926 den chéad uair riamh don phobal ar an 18 Aibreán, céad bliain tar éis an chéad daonáirimh a rinneadh i Saorstát Éireann. Is cloch mhíle thábhachtach i stair na tíre é an foilsiú seo, agus tugann sé léargas saibhir ar shaol na ndaoine a mhair i stát na hÉireann…