Stair
-
An Sárdheis, an Dr. Ebun Joseph agus stair ghairid na Gaeilge Éigeantaí
Tharla conspóid, ar líne den chuid is mó, i rith na seachtaine de bharr an méid a dúirt an Dr Ebun Joseph faoin nGaeilge i measc múinteoirí scoile. Ar phodchraoladh darbh ainm “The Deep Table” dúirt an Dr. Joseph “gurb éigean scaoileadh” leis an riail gur gá do mhúinteoirí Gaeilge a fhoghlaim. Rinne an sárdheis…
-
te reo Māori: inné agus inniu
Tháinig te reo Māori, nó teanga na Maorach, faoi bhrú nuair a thosaigh próiseas an choilíneachais in Aotearoa (“An Nua-Shéalainn”). Ach thosaigh an cúlú dáiríre i ndiaidh 1840í – cosúlacht aisteach le hÉirinn, is dócha. Bhí formhór Aotearoa ag labhairt na Maoraise nuair a síníodh Te Tiriti o Waitangi (Conradh Waitangi) in 1840. Chreid na…
-
Lily O’Brennan, Gníomhaí Chumann na mBan 1878-1948
Rugadh Elizabeth “Lily” O’Brennan i mBaile Átha Cliath ar an 20ú Lúnasa 1878. D’fhás sí aníos i gclann láidir náisiúnach a ghinfeadh daoine mór le rá i saol polaitiúil agus cultúrtha na tíre. Ba ghníomhaithe a raibh cur amach ag an bpobal náisiúnach orthu a deirfiúracha Áine agus Kathleen. Phós Áine Éamonn Ceannt, duine de…
-
Aireagal an Chroí Ró-Naofa i nDún Laoghaire
Díreach amach ó Phríomhshráid Sheoirse Íochtarach i nDún Laoghaire tá foirgneamh álainn, beag, neamhghnách ann. Níl a fhios ag mórán daoine faoi, dar ndóigh, níl a fhios ag muintir Dhún Laoghaire fiú go bhfuil sé ann. Is é sin Aireagal an Chroí Ró-Naofa. Deirtear go bhfuil sé ar cheann de na sárshaothair is mó atá…
-
Mikhail Bakunin, cuid dá shaol agus teoiric
Chuaigh Mikhail Bakunin ar shlí na fírinne an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1876. Bhí Bakunin i measc mórlaochra na polaitíochta radacaí san naoú haois déag. Bhí lámh lárnach aige i mbunú theoiric an ainrialachais chomhchoitinn. Rugadh é in 1814. Ba de shliocht uaisle Rúiseach é. Ach dhiúltaigh sé dá chúlra go luath…
-
Na hÉireannaigh i Meiriceá agus Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac, Mí Iúil 1863
Tharla Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1863. Bhí siad ar an gcorraíl ba mharfaí i stair na Stát Aontaithe. Fuair 105 duine bás agus rinneadh damáiste do shealúchais ar fud na cathrach. Ba é an tAcht um Choinscríobh don Aontas a spreag an chorraíl. Chuirfí iachall ar fhir troid…
-
Ag Comóradh Armáid na Spáinne
Is é an tarraingt a bhaineann le hardlonga ná a n-áilleacht mhaorga thraidisiúnta, an nasc stairiúil domhain le taiscéalaíocht an duine, agus na heachtraí mara tumthacha praiticiúla a thairgeann siad. Cruthaíonn a scála ollmhór, a rigeáil chasta, agus a seolta lán le gaoth seó iontach. Léiríonn ardlonga na céadta bliain de stair mhuirí, de thráchtáil…
-
Caisleán Charleville, Co. Uíbh Fhailí
Nuala Holloway Mar pháistí, thaitin na scéalta linn a d’inis ár dtuismitheoirí dúinn faoi chaisleáin agus faoi bhanphrionsaí. Bhí drogall orthu scéal a insint dúinn faoi chaisleáin ina raibh taibhsí. Bheadh eagla orthu imní a chur orainn agus sinn a choinneáil ó chodladh. Le déanaí, thug mé cuairt ar Chaisleán Charleville, Tulach Mhór i gContae…
-
250 bliain de SAM, 250 bliain den chinedhíothú agus ciníochas
An Dr. Kerron Ó Luain Tá SAM ag “ceiliúradh” 250 bliain a bhunaithe i mbliana. Ach déantar dearmad, i measc na nÉireannach atá faoi gheasa ag an áit ach go háirithe, gur bunaíodh SAM ar chinedhíothú dream amháin agus daoradh chun sclábhaíochta dream eile. Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné…
-
Níos mó ná leathmhilliún taifead staire ar fáil anois i Maoinchiste Annála Samhalta na hÉireann
Tá cloch mhíle shuntasach bainte amach ag Maoinchiste Annála Samhalta na hÉireann agus 194,000 taifead nua staire curtha ar fáil don phobal ar líne, rud a fhágann go bhfuil breis agus 544,000 taifead ar fáil saor in aisce agus go buan anois. Tá an tionscadal, atá á óstáil ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath…