Kerron Ó Luain
-
te reo Māori: inné agus inniu
Tháinig te reo Māori, nó teanga na Maorach, faoi bhrú nuair a thosaigh próiseas an choilíneachais in Aotearoa (“An Nua-Shéalainn”). Ach thosaigh an cúlú dáiríre i ndiaidh 1840í – cosúlacht aisteach le hÉirinn, is dócha. Bhí formhór Aotearoa ag labhairt na Maoraise nuair a síníodh Te Tiriti o Waitangi (Conradh Waitangi) in 1840. Chreid na…
-
Lily O’Brennan, Gníomhaí Chumann na mBan 1878-1948
Rugadh Elizabeth “Lily” O’Brennan i mBaile Átha Cliath ar an 20ú Lúnasa 1878. D’fhás sí aníos i gclann láidir náisiúnach a ghinfeadh daoine mór le rá i saol polaitiúil agus cultúrtha na tíre. Ba ghníomhaithe a raibh cur amach ag an bpobal náisiúnach orthu a deirfiúracha Áine agus Kathleen. Phós Áine Éamonn Ceannt, duine de…
-
Mikhail Bakunin, cuid dá shaol agus teoiric
Chuaigh Mikhail Bakunin ar shlí na fírinne an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1876. Bhí Bakunin i measc mórlaochra na polaitíochta radacaí san naoú haois déag. Bhí lámh lárnach aige i mbunú theoiric an ainrialachais chomhchoitinn. Rugadh é in 1814. Ba de shliocht uaisle Rúiseach é. Ach dhiúltaigh sé dá chúlra go luath…
-
Na hÉireannaigh i Meiriceá agus Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac, Mí Iúil 1863
Tharla Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1863. Bhí siad ar an gcorraíl ba mharfaí i stair na Stát Aontaithe. Fuair 105 duine bás agus rinneadh damáiste do shealúchais ar fud na cathrach. Ba é an tAcht um Choinscríobh don Aontas a spreag an chorraíl. Chuirfí iachall ar fhir troid…
-
250 bliain de SAM, 250 bliain den chinedhíothú agus ciníochas
An Dr. Kerron Ó Luain Tá SAM ag “ceiliúradh” 250 bliain a bhunaithe i mbliana. Ach déantar dearmad, i measc na nÉireannach atá faoi gheasa ag an áit ach go háirithe, gur bunaíodh SAM ar chinedhíothú dream amháin agus daoradh chun sclábhaíochta dream eile. Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné…
-
Scoil Chrónáin, inniu agus inné
An Dr Kerron Ó Luain Tá a fhios ag madraí na sráide go bhfuil an Roinn Oideachais ag loiceadh ar an nGaelscolaíocht. D’fhoilsigh an Roinn an Polasaí don Oideachas Lán-Ghaeilge inar seachnaíodh spriocanna straitéiseacha a leagan síos a chinnteodh fás na hearnála. Tá fadhb ann le heaspa fáis na hearnála i gceantair agus contaetha áirithe, gan…
-
Toghchán na Bolaive, 2005
An Dr Kerron Ó Luain Ba ré nua é don Bholaiv nuair a bhuaigh Evo Morales toghchán uachtaránachta na tíre in 2005. Bundúchasach ba ea Morales a bhí ina cheannaire ceardchumainn agus ina cheann feadhna ar ghluaiseacht na bhfásaithe cóca. Léirigh na pobalbhreitheanna díreach tar éis na vótála go raibh 51% den vóta buaite ag…
-
An Corn Domhanda agus an nasc idir an spórt agus an pholaitíocht
An Dr Kerron Ó Luain Cloistear an tuairim gur chóir an spórt agus an pholaitíocht a choinneáil scartha i gcomhthéacs an baghcait a éilíonn gníomhaithe Palaistíneacha ar chluichí leis an Iosrael. Ach úsáideann stáit mhóra an spórt chun spórtdalladh a chur i bhfeidhm. Tharla seo i gcás an Choirn Dhomhanda san am a chuaigh thart,…
-
Kamĩriithũ: Amharclann Réabhlóideach na Céinia
An Dr. Kerron Ó Luain Chuaigh an fealsamh díchoilínithe mór le rá, Ngũgĩ wa Thiong’o, ar shlí na fírinne tráth an ama seo an bhliain seo caite. D’fhág Ngũgĩ oidhreacht ollmhór intleachtúil ina dhiaidh. Tarraingíonn Gaeil, agus pobail eile ar fud na cruinne atá faoi bhrú ón impiriúlachas cultúrtha, ar ghaois an fhathaigh fhir seo…
-
Sléacht Ráth na Croiche, Cill Dara, an 29 Bealtaine 1798
An Dr Kerron Ó Luain Tá an sléacht ag Rath na Croiche, ar Churrach Chill Dara, ar an 29 Bealtaine 1798 ar cheann de na sléachtanna ba mheasa a tharla le linn Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe. Cé gur aontaíodh téarmaí idir na reibiliúnaigh agus fórsaí na corónach agus go raibh na reibiliúnaigh gan airm…