Kerron Ó Luain
-
Mórshiúl na mBan in éadan chóras na cinedheighilte, Lúnasa 1956
Tharla Mórshiúl na mBan 1956 de bharr fhearg ban san Afraic Theas tráth a raibh rialtas cinedheighilteach na tíre ag brú chóras na bpasanna isteach. Is éard a bhí sna pasanna ná doiciméad ciníoch a rinne taifead ar chúrsaí fostaíochta, cánach, tithíochta etc, agus a thug “cead” do dhaoine dubha a bheith i gceantar ar…
-
Na Sandinistas agus gníomh an Pháláis Náisiúnta, Lúnasa 1978
Faoi dheireadh na 1970í bhí Nicearagua i lár géarchéim thromchúiseach. Bhí ríshliocht Somoza, le tacaíocht SAM, i gceannas trí smacht a choinneáil ar an nGarda Náisiúnta. Bhí greim ag an gclann Somoza ar fhormhór na talún agus an tsaibhris, agus bhain siad leas as an stát mar ghnó clainne. Bhí smacht géar ann ar an…
-
An Sárdheis, an Dr. Ebun Joseph agus stair ghairid na Gaeilge Éigeantaí
Tharla conspóid, ar líne den chuid is mó, i rith na seachtaine de bharr an méid a dúirt an Dr Ebun Joseph faoin nGaeilge i measc múinteoirí scoile. Ar phodchraoladh darbh ainm “The Deep Table” dúirt an Dr. Joseph “gurb éigean scaoileadh” leis an riail gur gá do mhúinteoirí Gaeilge a fhoghlaim. Rinne an sárdheis…
-
te reo Māori: inné agus inniu
Tháinig te reo Māori, nó teanga na Maorach, faoi bhrú nuair a thosaigh próiseas an choilíneachais in Aotearoa (“An Nua-Shéalainn”). Ach thosaigh an cúlú dáiríre i ndiaidh 1840í – cosúlacht aisteach le hÉirinn, is dócha. Bhí formhór Aotearoa ag labhairt na Maoraise nuair a síníodh Te Tiriti o Waitangi (Conradh Waitangi) in 1840. Chreid na…
-
Lily O’Brennan, Gníomhaí Chumann na mBan 1878-1948
Rugadh Elizabeth “Lily” O’Brennan i mBaile Átha Cliath ar an 20ú Lúnasa 1878. D’fhás sí aníos i gclann láidir náisiúnach a ghinfeadh daoine mór le rá i saol polaitiúil agus cultúrtha na tíre. Ba ghníomhaithe a raibh cur amach ag an bpobal náisiúnach orthu a deirfiúracha Áine agus Kathleen. Phós Áine Éamonn Ceannt, duine de…
-
Mikhail Bakunin, cuid dá shaol agus teoiric
Chuaigh Mikhail Bakunin ar shlí na fírinne an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1876. Bhí Bakunin i measc mórlaochra na polaitíochta radacaí san naoú haois déag. Bhí lámh lárnach aige i mbunú theoiric an ainrialachais chomhchoitinn. Rugadh é in 1814. Ba de shliocht uaisle Rúiseach é. Ach dhiúltaigh sé dá chúlra go luath…
-
Na hÉireannaigh i Meiriceá agus Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac, Mí Iúil 1863
Tharla Círéibeacha Coinscríofa Nua-Eabhrac an tráth seo bliana, Mí Iúil, sa bhliain 1863. Bhí siad ar an gcorraíl ba mharfaí i stair na Stát Aontaithe. Fuair 105 duine bás agus rinneadh damáiste do shealúchais ar fud na cathrach. Ba é an tAcht um Choinscríobh don Aontas a spreag an chorraíl. Chuirfí iachall ar fhir troid…
-
250 bliain de SAM, 250 bliain den chinedhíothú agus ciníochas
An Dr. Kerron Ó Luain Tá SAM ag “ceiliúradh” 250 bliain a bhunaithe i mbliana. Ach déantar dearmad, i measc na nÉireannach atá faoi gheasa ag an áit ach go háirithe, gur bunaíodh SAM ar chinedhíothú dream amháin agus daoradh chun sclábhaíochta dream eile. Tá torthaí na bpróiseas seo fós le brath i ngach gné…
-
Scoil Chrónáin, inniu agus inné
An Dr Kerron Ó Luain Tá a fhios ag madraí na sráide go bhfuil an Roinn Oideachais ag loiceadh ar an nGaelscolaíocht. D’fhoilsigh an Roinn an Polasaí don Oideachas Lán-Ghaeilge inar seachnaíodh spriocanna straitéiseacha a leagan síos a chinnteodh fás na hearnála. Tá fadhb ann le heaspa fáis na hearnála i gceantair agus contaetha áirithe, gan…
-
Toghchán na Bolaive, 2005
An Dr Kerron Ó Luain Ba ré nua é don Bholaiv nuair a bhuaigh Evo Morales toghchán uachtaránachta na tíre in 2005. Bundúchasach ba ea Morales a bhí ina cheannaire ceardchumainn agus ina cheann feadhna ar ghluaiseacht na bhfásaithe cóca. Léirigh na pobalbhreitheanna díreach tar éis na vótála go raibh 51% den vóta buaite ag…