Béaloideas
-
An t-alltar
Tá Oíche Shamhna ag teacht, an t-am a gcreidtear go bhfuil an tairseach idir an domhan seo agus an domhan eile, an t-alltar, níos caoile. An tairseach Deirtear go mbeidh na taibhsí amuigh agus Oíche Shamhna ag teacht, ach cén fáth sin? Tá, creidtear, de bharr go bhfuil an tairseach idir an domhan seo agus…
-
Deireadh an fhómhair
Aoife GranvilleAinmnithe do colúnaí na bliana do Ghradaim Cumarsáide 26 Tá deireadh an fhómhair tagtha chugainn. Tá an oíche ag bailiú isteach chugainn níos luaithe agus sinn ag ullmhú, ar shlí amháin nó slí eile, don gheimhreadh amach romhainn. Go traidisiúnta, agus daoine ag druidim i dtreo an tséasúir dhorcha in Éirinn, ó Oíche Shamhna…
-
Crom Cruach
Leanann Caoimhín Ó Cadhla ag breathnú ar phaintéón na ndéithe Gaelacha. San alt seo is Crom Cruach a mbeidh sé ag breathnú air. Ainmneacha Chroim Tá go leor ainmneacha ag Crom mar dhia. Tugtar Crom Cruach air nuair a bhaineann sé le Féile na Samhna agus Scéalta Naomh Pádraig. Nuair atá Féile Lúnasa i gceist…
-
Rúndiamhair Chill Stuifín á fiosrú i gclár faisnéise nua ar TG4
Tabharfar faoi cheann de na finscéalta is cáiliúla i mbéaloideas na hÉireann i gclár faisnéise nua, Cill Stuifín, a chraolfar ar TG4 Dé Máirt, an 13 Deireadh Fómhair, ag 9.30 pm. De réir an tseanchais bhí sráidbhaile darb ainm Cill Stuifín suite amach ó chósta an Chláir tráth, sular shlog an tAigéan Atlantach é. Tá…
-
An bhfuilimid ag rince leis an Diabhal?
Tá traidisiún rince ársa againn in Éirinn, agus is léir leis na céadta go bhfuil an rince i gcónaí lárnach i saol sóisialta na ndaoine. Cé nách bhfuil fhios againn go cruinn na saghasanna rince a bhí i gceist sa tír roimh an séú haois déag, tuigtear go mbíodh an rince comónta le linn ceiliúrtha…
-
Nuadha
Ag coinneáil leis na déithe Gaelacha, breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar Nuadha Ainmneacha Nuadha Cuirtear ainmneacha éagsúla ar Nuadha: Nuadha Airgeadlámh, nó Nuadu Argatlám sa tSean-Ghaeilge, agus Nuadha Neacht, agus i scéalta faoi Bhrú na Bóinne cuirtear Elcmhar air freisin. Cén saghas dé atá ann? Luaitear é mar laoch. Bhí sé ina rí ar Thuatha…
-
Tábhacht an tuí
An t-am seo bliana bíonn cleamairí agus dreoilíní ag cuimhneamh ar chúrsaí tuí agus conas a bheidh caighdeán an tuí chun na cultacha a bheidh uathu do mhí na Nollag a dhéanamh. Gan dabht bhaintí úsáid níos fairsinge as an tuí ar feadh na gcéadta sa tír seo. Téann úsáid an tuí in Éirinn siar…
-
Lugh Lámhfhada
Agus muid i lár Mí Lúnasa breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar an Dia a ainmníodh an mhí seo dó, sin é Lugh. Ainmneacha Lugh Tá mí Lúnasa buailte againn faoi láthair agus ba mhaith liom breathnú ar an dia atá an mhí ainmnithe ina dhiaidh dó – is é sin Lugh. Tá go leor ainmneacha…
-
Cruit na hÉireann
Is í an chruit siombal náisiúnta na hÉireann, nó an cláirseach, agus is sinne an t-aon tír sa domhan a bhfuil gléas ceoil mar shiombail náisiúnta againn. Téann tábhacht na huirlise siar na céadta bliain in Éirinn agus deirtear go minic gurb ionann scéal na Cruite agus scéal na hÉireann. Nuair a bhí rudaí ag…
-
Éidí dúchasacha na hÉireann
An raibh a fhios agat go raibh éidí dúchasacha ag na Gaeil? Caoimhín Ó Cadhla I ngach tír ar domhan tá éidí náisiúnta faoi leith á gcaitheamh ag pobal na tíre sin. Ach in Éirinn ní fheictear daoine ag caitheamh éidí náisiúnta na hÉireann. Go deimhin bíonn sé deacair smaoineamh céard iad na héidí dúchasacha…