Béaloideas
-
Crom Cruach
Leanann Caoimhín Ó Cadhla ag breathnú ar phaintéón na ndéithe Gaelacha. San alt seo is Crom Cruach a mbeidh sé ag breathnú air. Ainmneacha Chroim Tá go leor ainmneacha ag Crom mar dhia. Tugtar Crom Cruach air nuair a bhaineann sé le Féile na Samhna agus Scéalta Naomh Pádraig. Nuair atá Féile Lúnasa i gceist…
-
Rúndiamhair Chill Stuifín á fiosrú i gclár faisnéise nua ar TG4
Tabharfar faoi cheann de na finscéalta is cáiliúla i mbéaloideas na hÉireann i gclár faisnéise nua, Cill Stuifín, a chraolfar ar TG4 Dé Máirt, an 13 Deireadh Fómhair, ag 9.30 pm. De réir an tseanchais bhí sráidbhaile darb ainm Cill Stuifín suite amach ó chósta an Chláir tráth, sular shlog an tAigéan Atlantach é. Tá…
-
An bhfuilimid ag rince leis an Diabhal?
Tá traidisiún rince ársa againn in Éirinn, agus is léir leis na céadta go bhfuil an rince i gcónaí lárnach i saol sóisialta na ndaoine. Cé nách bhfuil fhios againn go cruinn na saghasanna rince a bhí i gceist sa tír roimh an séú haois déag, tuigtear go mbíodh an rince comónta le linn ceiliúrtha…
-
Nuadha
Ag coinneáil leis na déithe Gaelacha, breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar Nuadha Ainmneacha Nuadha Cuirtear ainmneacha éagsúla ar Nuadha: Nuadha Airgeadlámh, nó Nuadu Argatlám sa tSean-Ghaeilge, agus Nuadha Neacht, agus i scéalta faoi Bhrú na Bóinne cuirtear Elcmhar air freisin. Cén saghas dé atá ann? Luaitear é mar laoch. Bhí sé ina rí ar Thuatha…
-
Tábhacht an tuí
An t-am seo bliana bíonn cleamairí agus dreoilíní ag cuimhneamh ar chúrsaí tuí agus conas a bheidh caighdeán an tuí chun na cultacha a bheidh uathu do mhí na Nollag a dhéanamh. Gan dabht bhaintí úsáid níos fairsinge as an tuí ar feadh na gcéadta sa tír seo. Téann úsáid an tuí in Éirinn siar…
-
Lugh Lámhfhada
Agus muid i lár Mí Lúnasa breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar an Dia a ainmníodh an mhí seo dó, sin é Lugh. Ainmneacha Lugh Tá mí Lúnasa buailte againn faoi láthair agus ba mhaith liom breathnú ar an dia atá an mhí ainmnithe ina dhiaidh dó – is é sin Lugh. Tá go leor ainmneacha…
-
Cruit na hÉireann
Is í an chruit siombal náisiúnta na hÉireann, nó an cláirseach, agus is sinne an t-aon tír sa domhan a bhfuil gléas ceoil mar shiombail náisiúnta againn. Téann tábhacht na huirlise siar na céadta bliain in Éirinn agus deirtear go minic gurb ionann scéal na Cruite agus scéal na hÉireann. Nuair a bhí rudaí ag…
-
Éidí dúchasacha na hÉireann
An raibh a fhios agat go raibh éidí dúchasacha ag na Gaeil? Caoimhín Ó Cadhla I ngach tír ar domhan tá éidí náisiúnta faoi leith á gcaitheamh ag pobal na tíre sin. Ach in Éirinn ní fheictear daoine ag caitheamh éidí náisiúnta na hÉireann. Go deimhin bíonn sé deacair smaoineamh céard iad na héidí dúchasacha…
-
Lár an tsamhraidh agus Oíche Shin Seáin
Aoife Granville Tá traidisiún ársa in Éirinn lár an tsamhraidh a cheiliúradh. Bhí ceiliúradh thart ar am an ghrianstaid rí-thábhachtach do dhaoine, chomh tabhachtach go traidisiúnta leis na laethanta cinn ráithe, Imbolc, Bealtaine, Lughnasa agus Samhain. Bhí tine lárnach sna féilte seo ar fad, gan dabht, agus lean nós na dtinte le ceiliúradh lár an…
-
Mainistir Mhuilte Farannáin, 720 bliain ar an bhfód, in ainneoin na ndeacrachtaí
Nuala Holloway I sráidbhaile beag ciúin i Muilte Farannáin i gContae na hIarmhí tá mainistir an-ársa. Téann a stair fhada siar go dtí an triú haois déag nuair a bhunaigh na Proinsiasaigh an mhainistir. Thug an Normannach, William Delamer, cuireadh do na manaigh teacht agus bhronn sé tailte orthu ansin. Ar leacht cuimhneacháin Delamer ó…