Kerron Ó Luain
-
Deireadh leis an gCogadh Cathartha, an 24 Bealtaine 1923
An Dr Kerron Ó Luain Ar an 24 Bealtaine 1923 ina cheann Foirne nua na nÓglach, Proinsias Mac Aogáin, an t-ordú d’aonaid frith-Chonartha airm a dhumpáil. Chuir sé seo deireadh leis na hionsaithe i gcoinne an tSaorstáit. Bhí brí áirithe leis an téarma “dumpáil”. Ní bhfaighfí réidh leis na hairm, ach chuirfí i bhfolach i…
-
“Seanóirí na Treibhe”. Na Gray Panthers, a bunaíodh in 1970
An Dr Kerron Ó Luain Tá cloiste ag go leor daoine in Éirinn faoi na Black Panthers, an grúpa radacach Afrai-Mheiriceánach a bunaíodh in Oakland, California, in 1966. Ach is cosúil nár chuala mórán daoine faoi na Gray Panthers. Chuir mo bhean, atá i mbun staidéir san ollscoil ar chúrsaí aoise mar chuid de chéim…
-
Stair mhuintir Devonshire agus Lios Mór
An Dr Kerron Ó Luain Léiríonn an méid atá ag tarlú i Lios Mór, Co. Phort Láirge, an méid atá le déanamh go fóill i dtaobh an tír a dhíchoilíniú. Reáchtáil an grúpa Poblachtánaigh na nDéise agóid le linn an deireadh seachtaine ar ar fhreastal baill de chuid Misneach. Tá feirmeoir amháin ar Chnoc Mhaoldhomhnaigh,…
-
Daonáireamh 1926 agus an Ghaeilge
An Dr Kerron Ó Luain Nuair a foilsíodh torthaí teaghlaigh Dhaonáireamh 1926 le déanaí leag Stiúrthóir na Cartlanna Náisiúnta, Orlaith McBride, béim ar ghné amháin den Ghaeilge agus í ag plé leis na meáin. Cé gur mhaígh 18% den daonra go raibh Gaeilge acu, luaigh sí nár líonadh amach ach 1% de na foirmeacha i…
-
Easpa tuisceana ar ghluaiseachtaí go stairiúil i ndiúltú na heite clé liobrálach tacú leis na hagóidí breosla
An Dr Kerron Ó Luain Tá an eite chlé liobrálach tar éis seasamh náireach a ghlacadh le linn na n-agóidí breosla. Seachas tacú leis na hagóideoirí nó iarracht a dhéanamh dul i bhfeidhm orthu sheas siad ar an taobhlíne á gcáineadh. Thacaigh leithéidí Misneach, Éirígí, Pobal Roimh Bhrabús agus Sinn Féin leis na hagóidí. Ach…
-
Cath na staire beo i gCorcaigh go fóill agus díchoilíniú déanta ar chomharthaí sráide impiriúlacha (Cuid 2)
An Dr Kerron Ó Luain (Ag leanuint ó Cuid 1 in Eagrán 75) Comhartha eile a ndearnadh díchoilíniú air ná Albert Street. Cosúil le Union Quay, is comhartha aonteangach Béarla é seo. Ainmníodh Albert Street i ndiaidh an Phrionsa Albert tar éis dó féin agus an Bhanríon Victoria cuairt a thabhairt in 1849. Agus an…
-
Cath na staire beo i gCorcaigh go fóill agus díchoilíniú déanta ar chomharthaí sráide impiriúlacha (Cuid 1)
An Dr Kerron Ó Luain Is iomaí uair gur chualathas i léamh liobrálach na staire, “gurb ionann an stair ar fad”. Is é sin le rá go bhfuil an luach céanna ag insint staire amháin agus atá ag insint staire eile. Dár ndóigh, is truflais é an ráiteas sin. Mar is eol dúinn bíonn insintí…
-
An Ghaeilge in Ollscoil na Gaillimhe ó 1922 i leith
An Dr Kerron Ó Luain Chuaigh Misneach i mbun agóide i ngeall ar stádas na Gaeilge in Ollscoil na Gaillimhe inné. Ach céard é stair na teanga san institiúid sin? Nuair a bunaíodh an Saorstát in 1922 chuaigh an rialtas i mbun leasaithe ar Ollscoil Náisiúnta na hÉireann. Cé go raibh Coláiste na hOllscoile, Gaillimh,…
-
Deireadh le cleachtas Áiféiseach na bpardún stairiúil roimh 1922
An Dr Kerron Ó Luain Bhí meas ag go leor daoine ar Mhícheál D Ó hUiginn agus ar an dá théarma a chaith sé mar uachtarán. Ach droch-chleachtas amháin a tháinig chun cinn le linn a thréimhse sa ról ná gur tosaíodh ar phardúin a thabhairt do dhaoine a chuir stát na Breataine chun báis…
-
Owain Glyndŵr, prionsa dúchasach deireanach na Breataine
Dr Kerron Ó Luain Tá áit ar leith ag Owain Glyndŵr i stair na Breataine Bige mar an té deireanach a raibh teideal Phrionsa na Breataine aige. Rugadh é in 1359 i gclann Angla-Breathnach. Ba as na clanna Powys Fadog agus Deheubarth é. Bhásaigh a athair Gruffydd Fychan II nuair a bhí Owain an-óg. D’uchtaigh…