Eagrán #76 (2026-04-17)
-
Eagarfhocal #76
Is le fada an lá atá an Ghaeilge ceangailte le hoideachas, cultúr agus pobal. Ach le blianta beaga anuas tá sí ag teacht chun cinn go láidir mar acmhainn eacnamaíoch chomh maith. Tá athrú meoin le sonrú. Ní bhreathnaítear ar an nGaeilge níos mó mar ualach ar ghnólachtaí, ach mar dheis shoiléir chun idirdhealú a…
-
Orbán cloíte i dtoghchán na hUngáire
Eoin Ó Murchú Tá lucht ceannais an Aontais Eorpaigh ag ceiliúradh chliseadh Viktor Orbán i dtoghchán na hUngáire agus is ag cur fáilte ó chroí roimh an bpríomh-aire nua, Péter Magyar. Ba é Orbán an duine is mó a raibh gráin ag an lucht ceannais air sa Bhruiséil mar chuir sé arís is arís i…
-
Blas, an aip nua Ghaeilge agus Bhreatnaise
Jenna Goulding Seoladh aip nua foghlama i dteanga Ceilteacha, Blas, atá dírithe ar Ghaeilge agus Breatnais a dhéanamh níos inrochtana d’fhoghlaimeoirí. Ag caint le An Páipéar, mhínigh John Conway, 22, as Gleann Aireamh i gContae Aontroma agus ar céimí é ó Ollscoil na Banríona i mBéal Feirste, gur chruthaigh sé an aip mar thionscadal ar…
-
Corn Siansa Gael Linn buaite ag AISTEAR as an gClár
Bhí oíche cheoil den scoth le sonrú i gCraobh Siansa Gael Linn 2026 nuair a bronnadh an phríomhdhuais ar an ngrúpa AISTEAR as Contae an Chláir, a chuir taispeántas cumhachtach ceoil ar fáil os comhair slua mór sa Cheoláras Náisiúnta. Bhí suas le 1,000 duine i láthair don ócáid mhór seo, a thug le chéile…
-
Cath na staire beo i gCorcaigh go fóill agus díchoilíniú déanta ar chomharthaí sráide impiriúlacha (Cuid 2)
An Dr Kerron Ó Luain (Ag leanuint ó Cuid 1 in Eagrán 75) Comhartha eile a ndearnadh díchoilíniú air ná Albert Street. Cosúil le Union Quay, is comhartha aonteangach Béarla é seo. Ainmníodh Albert Street i ndiaidh an Phrionsa Albert tar éis dó féin agus an Bhanríon Victoria cuairt a thabhairt in 1849. Agus an…
-
Bua agus saíocht na nGael
Nuala Holloway Ónár stair foghlaimímid faoi scrios ár mainistreacha agus ár n-ionad léinn idir an naoú haois agus an dara haois déag. In ainneoin gur scriosadh mórán de na mainistreacha, d’éirigh le saíocht na nGael teacht slán. Is fíor, ar ndóigh, nár tháinig ach roinnt bheag mac léinn ón iasacht. Bhí scata beag scoláirí ag…
-
Cóisir réamhbhreithe agus ceol Sean-nóis leis an gcéad ghlúin eile i mBaile Átha Cliath
Beidh oíche eisceachtúil de cheol, ceiliúradh agus pobail ar siúl in Whelan’s ar an 22 Aibreán seo chugainn, nuair a thabharfaidh an grúpa ceoil An Chéad Ghlúin Eile a seó deireanach i mBaile Átha Cliath. Ach beidh rud éigin eile ag baint leis an gceolchoirm seo, cóisir réamhbhreithe ar bhealach, agus Étain Áine Ní Churraoin…
-
Léamhthuiscint: Cath Edessa in 260AD
Cathal Ó Murchú Léamhthuiscint: Léigh an sliocht thíos agus freagair na ceisteanna a leanas. “Ní dhéanann an stair aithris uirthi féin, ach is cinnte go ndéanann sí rímeanna” mar a deir an seanfhocal iomráiteach agus cúrsaí ina gcíor thuathaill in iarthar na hÁise idir impireachtaí an Iarthair agus cumhachtaí áitiúla. In 260 AD troideadh Cath…
-
Mír ghramadaí: Réamhfhocail 4 – Ag
agam againn agat agaibh aige, aici acu Ní chuireann ag aon athrú ar fhocail a leanann é: ag Úna ag Seán ag baile Ach tarlaíonn na hathruithe tosaigh seo a leanas nuair a leanann an t-alt ag:urú más féidir sa chóras lárnach: séimhiú más féidir agus t roimh s i gcóras an tséimhithe (Gaeilge Uladh)…
-
Ar an raidió
Raidió na Gaeltachta Dé hAoine 17/4/26 00:00 Scoth an Déardaoin 07:00 Nead na Fuiseoige 08:00 Adhmhaidin 09:00 Príomhscéalta na Nuachta 09:15 Iris Aniar 10:15 Cuideachta Ceoil 10:55 Tuairisc Spóirt 11:00 Barrscéalta 12:00 Príomhscéalta na Nuachta 12:08 An Saol ó Dheas 13:00 Nuacht a hAon 14:00 Tuairisc Spóirt 14:05 Focal ar Fhocal 14:30 Blas 15:00 Pé…