Léamhthuiscint: Léigh an sliocht thíos agus freagair na ceisteanna a leanas.
“Ní dhéanann an stair aithris uirthi féin, ach is cinnte go ndéanann sí rímeanna” mar a deir an seanfhocal iomráiteach agus cúrsaí ina gcíor thuathaill in iarthar na hÁise idir impireachtaí an Iarthair agus cumhachtaí áitiúla.
In 260 AD troideadh Cath Edessa idir Impireacht na Róimhe agus Impireacht Sasánach na nIaránach faoi riail Shapur I. Bhí an cath seo ar cheann de na himeachtaí ba thábhachtaí sa tréimhse sin mar léirigh sé tús le laigeacht na Róimhe sna blianta a bhí le teacht.
Bhí Impire na Róimhe, Valerian, i gceannas ar an arm Rómhánach. Bhí sé ag iarraidh smacht na Róimhe a chur ar theorainn thoir na himpireachta. Ag an am céanna, theastaigh ó Shapur I, rí cumhachtach na Sasánach, stad a chur le leathnú na Róimhe sa réigiún.
Nuair a bhuail an dá arm le chéile gar do chathair Edessa, atá suite sa Tuirc sa lá atá inniu ann, bhí fadhbanna ag arm na Róimhe cheana féin. Bhí galar agus easpa soláthairtí ag cur isteach orthu. Bhain Shapur I leas as an laige seo agus d’ionsaigh sé na Rómhánaigh go láidir.
Sa deireadh, bhuaigh na Sasánaigh an cath. Gabhadh an tImpire Valerian, rud a bhí thar a bheith náireach don Róimh mar ba é seo an chéad uair riamh a ghabh namhaid impire Rómhánach ina bheo. Deirtear gur úsáid an Rí Shapur a phríosúnach Valerian mar stól coise chun dul suas ar a chapall chun Impireacht na Róimhe a náiriú sular chuir sé Valerian chun báis trína chraiceann a bhaint de agus balún a dhéanamh as.
Ceisteanna buntuisceana
- Cé a bhí i gceannas ar arm na Róimhe sa chath seo?
- Cén impireacht a bhí i gceannas san Iaráin ag an am?
- Cé a bhuaigh Cath Edessa agus cén fáth?
- Cén tábhacht stairiúil a bhain le gabháil Valerian?