Le breis agus seasca bliain anuas tá Glór na nGael ag tabhairt aitheantas do phobail atá ag cur na Gaeilge chun cinn. Le seoladh Ardán 2026, an comórtas nua a tháinig i gcomharbacht ar an gComórtas Náisiúnta, tá an eagraíocht tar éis tús a chur le caibidil nua ina stair. Léiríonn an líon mór iontrálacha agus an spéis mhór sa chomórtas go bhfuil fuinneamh agus uaillmhian fós le fáil i bpobail Ghaeilge agus Ghaeltachta ar fud na tíre. Is comhartha dóchais é sin, agus is ceart é a cheiliúradh.
Ach taobh thiar den dea-scéal sin, tá ceist mhór ann nach féidir neamhaird a dhéanamh di. An bhfuilimid ag cur barraíocht den ualach ar líon beag oibrithe deonacha?
Le fada an lá is iad na hoibrithe deonacha cnámh droma ghluaiseacht na Gaeilge. Gan iad ní bheadh go leor clubanna óige, ciorcail chomhrá, féilte, imeachtaí pobail ná tionscadail chultúrtha ann. Is iad a bhíonn ag eagrú cruinnithe, ag scríobh iarratais ar mhaoiniú, ag réiteach cúrsaí airgeadais, ag déanamh poiblíochta agus ag cinntiú go n-éiríonn le himeachtaí pobail ó thús deireadh. Is obair mhór í sin, agus is minic nach bhfaigheann sí an t-aitheantas atá tuillte aici.
Tá an obair sin á déanamh le díograis agus le grá don teanga. Ach ní féidir glacadh leis go mairfidh an dea-thoil sin go deo.
Tá saol an lae inniu níos gnóthaí ná mar a bhí riamh. Tá brú oibre agus brú teaghlaigh ag dul i méid, agus tá an costas maireachtála ag cur leis an ualach. Ag an am céanna, tá rialachas, cosaint leanaí, cúrsaí árachais agus dualgais riaracháin ag éirí níos casta. Is minic a bhíonn obair a bhíodh á roinnt idir roinnt mhaith daoine anois ar ghuaillí beirt nó triúr.
Ní leor a rá gur cheart níos mó daoine a mhealladh isteach. Tá sé sin riachtanach, ach ní réiteoidh sé gach fadhb. Ní féidir leis an stát leanúint de bheith ag brath ar obair dheonach chun bearnaí a líonadh. Má tá sé i gceist againn an Ghaeilge a neartú mar theanga phobail, ní mór infheistíocht bhuan a dhéanamh sna grúpaí atá á cothú gach uile lá.
Ní deontais ghearrthéarmacha amháin atá de dhíth. Tá gá le maoiniú cobhsaí, le tacaíocht riaracháin, le hoiliúint agus, nuair is gá, le foireann íoctha chun tacú leis an obair dheonach. Ní hionann tacú le hoibrithe deonacha agus a bheith ag súil go ndéanfaidh siad gach rud.
Tá dualgas ar an bpobal freisin. Ní gá a bheith i do chathaoirleach ná i do rúnaí chun cabhrú. Is minic gur leor cúpla uair an chloig sa mhí chun an t-ualach a mhaolú agus chun grúpa áitiúil a choinneáil beo.
Léiríonn Ardán 2026 go bhfuil pobal na Gaeilge fós lán fuinnimh agus dóchais. Ach má táimid dáiríre faoi thodhchaí na teanga, ní féidir linn leanúint de bheith ag brath ar dhíograis líon beag daoine. Is mithid anois don stát agus don phobal araon a admháil gur infheistíocht í an obair dheonach, ní acmhainn gan teorainn. Má theipeann orainn é sin a thuiscint, beidh sé i bhfad níos deacra an chéad ghlúin eile de cheannairí pobail a mhealladh isteach.