Léamhthuiscint: Léigh an sliocht thíos agus freagair na ceisteanna a leanas.
Baineann traidisiún Sheán na Gealaí, nó Liam na Lasóige mar a thugtar air go minic, go dlúth le hOíche Shamhna, féile a bhfuil a fréamhacha go domhain i seandlíthe agus i gcultúr na nGael. Cé go n-úsáidtear puimcíní móra flannbhuí inniu, ní mar sin a bhí an scéal ar dtús in Éirinn. Sa seanam is as meacan buí, is é sin tornapa, nó meacan biatais a d’fhoghlaim daoine soilse scanrúla a shnoí chun drochspioraid a ruaigeadh ó na tithe Oíche Shamhna.
Tagann an t-ainm féin ó sheanscéal faoi fhear darbh ainm Seán, a bhí ina dhuine an-ghlic agus ina chleasaí reatha. De réir an bhéaloidis d’éirigh le Seán dallamullóg a chur ar an Diabhal níos mó ná uair amháin. Nuair a fuair sé bás, áfach, ní raibh cead aige dul isteach ar neamh mar gheall ar an saol a chaith sé agus ní ligfeadh an Diabhal isteach in Ifreann é ach an oiread mar gheall ar na cleasanna a d’imir sé air.
In áit é a ligean isteach, chaith an Diabhal aibhleog dhearg chuige chun a bhealach a shoilsiú sa dorchadas síoraí. Chuir Seán an aibhleog isteach i meacan a bhí pollta aige, agus ó shin i leith, tá sé ag siúl an domhain go deireadh an tsaoil ina anam fánach.
Nuair a chuaigh na mílte Éireannach ar imirce go Meiriceá sa naoú haois déag thug siad an traidisiún seo leo. Fuair siad amach go raibh na puimcíní dúchasacha san Oileán Úr i bhfad níos mó, níos boige, agus níos éasca a ghearradh ná na meacain chrua a bhí acu sa bhaile. Sin an fáth go bhfeicimid puimcíní lasmuigh de dhoirse inniu, ag leanúint leis an seantraidisiún a thosaigh in Éirinn na céadta blianta ó shin.
Ceisteanna buntuisceana
- Cén cineál glasraí a d’úsáid muintir na hÉireann i bhfad ó shin chun Seán na Gealaí a dhéanamh?
- Cén fáth nach raibh cead ag Seán dul isteach ar neamh nó in ifreann tar éis dó bás a fháil?
- Cad a thug an Diabhal do Sheán chun a bhealach a shoilsiú sa dorchadas?
- Cé nár mhair ach an seantraidisiún, cén fáth ar thosaigh daoine ag úsáid puimcíní in áit tornapaí i Meiriceá?
- Cén t-athrú stairiúil a tharla sa naoú haois déag a scaip an traidisiún seo ar fud an domhain?