Léamhthuiscint: Léigh an sliocht thíos agus freagair na ceisteanna a leanas.
Tá stair fhada ag teanga agus cultúr na Gaeilge san Astráil, stair a théann siar go deireadh an ochtú haois déag. Nuair a tháinig na chéad longa de chuid na Breataine i dtír san Astráil in 1788 bhí líon mór Éireannach ar bord, go leor acu mar chimí. Meastar go raibh an Ghaeilge mar phríomhteanga ag céatadán ard de na daoine seo, go háirithe iad siúd a tháinig as iarthar agus deisceart na hÉireann, Cúige Chonnacht agus Cúige Mumhan. Ar feadh na mblianta fada, d’fhan an Ghaeilge mar theanga phobail in áiteanna áirithe ar fud na mór-roinne.
Le linn an Ghorta Mhóir san naoú haois déag tháinig borradh ollmhór faoin inimirce chun na hAstráile. D’éalaigh na mílte Éireannach ón Ocras Mór agus ón mbochtanas agus chuaigh siad sa tóir ar shaol nua faoin ngrian. Ba mhinic a bhunaigh siad pobail dhlútha inar mhair traidisiúin na hÉireann go láidir. Chomh maith leis sin, nuair a aimsíodh ór san Astráil sna 1850í chuir sé sin go mór le teacht isteach daoine agus ghlac na Gaeil páirt ghníomhach i saol polaitiúil agus sóisialta na tíre, mar a chonacthas in Éirí Amach an Eureka Stockade.
In ainneoin gur tháinig meon láidir an asamhlaithe chun cinn san fhichiú haois, rud a bhrúigh an Béarla chun tosaigh, mhair grá don Ghaeilge i gcónaí. Sa lá atá inniu ann tá athbheochan Ghaeilge ar siúl san Astráil. Tá cumainn Ghaeilge ghníomhacha i gcathracha móra ar nós Melbourne, Sydney, agus Brisbane. Cuirtear ranganna teanga ar fáil, eagraítear turais deireadh seachtaine Gaeltachta agus baineann daoine úsáid as an idirlíon chun fanacht i dteagmháil le saol na Gaeilge. Ní hamháin gur nasc stairiúil í an Ghaeilge don phobal Astrálach anois, ach is dlúthchuid de shaol cultúrtha na tíre í chomh maith.
Ceisteanna buntuisceana
- Cén bhliain ar tháinig na chéad Éireannaigh i dtír san Astráil, agus cad é an stádas a bhí ag go leor acu?
- Cad iad an dá chúis stairiúla sa naoú haois ar tháinig méadú mór ar líon na nÉireannach san Astráil?
- Cad a tharla do stádas na Gaeilge de bharr an mheoin asamhlaithe san fhichiú haois?
- Ainmnigh dhá ghníomhaíocht a dhéanann na cumainn Ghaeilge san Astráil sa lá atá inniu ann chun an teanga a chur chun cinn.