Tá díomá agus fearg léirithe ag go leor daoine i saol na Gaeilge le seachtainí beaga anuas tar éis do Rialtas na hÉireann a dheimhniú nach mbeidh aon scoileanna nua lán-Ghaeilge á mbunú faoin bpróiseas pátrúnachta go dtí ar a laghad 2032. Is cinneadh é a ardaíonn ceisteanna móra faoi thodhchaí an oideachais Gaeilge agus faoi thiomantas an stáit don teanga náisiúnta.
Le blianta fada anuas tá fás suntasach tagtha ar an éileamh ar oideachas trí mheán na Gaeilge. I gceantair uirbeacha agus thuaithe araon, tá tuismitheoirí ag lorg deiseanna dá bpáistí an Ghaeilge a fhoghlaim agus a úsáid mar theanga bheo laethúil. Is minic a bhíonn liostaí feithimh ag Gaelscoileanna agus Gaelcholáistí, agus i roinnt áiteanna níl aon rogha Gaeilge ar fáil ar chor ar bith.
Dá bhrí sin, tá sé deacair a thuiscint cén fáth a roghnófaí stop a chur le bunú scoileanna nua ag am nuair atá an t-éileamh fós láidir. Cé go ndeir an rialtas gur mian leo díriú ar fhorbairt agus ar neartú na scoileanna atá ann cheana féin, ní réitíonn sé sin an fhadhb atá roimh phobail nach bhfuil aon rochtain acu ar oideachas lán-Ghaeilge.
Ní bhaineann an cheist seo leis an oideachas amháin. Tá Gaelscoileanna ar cheann de na huirlisí is éifeachtaí atá againn chun an Ghaeilge a chur chun cinn lasmuigh den Ghaeltacht. Cruthaíonn siad pobail nua teanga, cothaíonn siad glúin nua cainteoirí agus tugann siad deis don Ghaeilge a bheith ina cuid nádúrtha de shaol an teaghlaigh. Gan infheistíocht leanúnach sa chóras seo, tá baol ann go gcuirfear moill ar fhás na teanga sna blianta amach romhainn.
Ag an am céanna, ní leor scoileanna nua a oscailt mura bhfuil na hacmhainní cuí ann. Tá géarghá le níos mó múinteoirí oilte, áiseanna níos fearr agus tacaíochtaí breise do scoileanna Gaeilge ar fud na tíre. Ach níor cheart go mbeadh an dá rud ag teacht salach ar a chéile. Is féidir scoileanna atá ann cheana a neartú agus scoileanna nua a fhorbairt san áit a bhfuil gá leo.
Má tá an rialtas dáiríre faoi spriocanna an Phlean Gníomhaíochta don Ghaeilge agus faoi mhéadú líon na gcainteoirí laethúla, ní mór dóibh athmhachnamh a dhéanamh ar an gcinneadh seo. Ní féidir todhchaí na Gaeilge a thógáil gan infheistíocht sa chéad ghlúin eile. Is sna seomraí ranga a chuirtear síolta na teanga, agus is ann a fhásfaidh sí amach anseo.