Tá géarchéim tithíochta na Gaeltachta curtha os comhair an phobail arís i ndiaidh d’Údarás na Gaeltachta torthaí suirbhé nua a fhoilsiú an tseachtain seo, torthaí a léiríonn an brú ollmhór atá ar dhaoine óga a bhfuil Gaeilge acu atá ag iarraidh cónaí agus fréamhacha a chur síos ina gceantair dhúchais féin.
Ghlac 351 duine páirt sa suirbhé, agus léiríonn na figiúirí go soiléir go bhfuil an t-éileamh ar thithíocht dírithe go mór ar ghlúin óg na Gaeltachta. Bhí 33% de na freagróirí idir 25 agus 34 bliain d’aois, agus 23% eile idir 35 agus 44 bliain d’aois. Ciallaíonn sé sin go raibh breis agus leath de na rannpháirtithe faoi bhun 44 bliain d’aois.
Tá nasc láidir leis an nGaeltacht ag formhór na ndaoine a ghlac páirt sa suirbhé. Dúirt 57% gur tógadh sa Ghaeltacht iad agus go bhfuil cónaí orthu ann fós, agus dúirt 83% go bhfuil Gaeilge líofa nó Gaeilge ó dhúchais acu. Léiríonn sé seo gur daoine iad atá ag iarraidh saol agus todhchaí a chruthú trí mheán na Gaeilge ina bpobail féin.
Tá leibhéal ard oideachais agus fostaíochta le sonrú chomh maith. Tá céim iarchéime ag 49% de na freagróirí agus céim baitsiléara ag 28% eile. Tá 82% díobh fostaithe go lánaimseartha, agus níl ach 5% i mbun staidér lánaimseartha. Ina ainneoin sin, tá deacrachtaí móra acu teacht ar áit chónaithe.
Léiríonn na torthaí go bhfuil 26% de na freagróirí fós ina gcónaí lena muintir féin, agus 29% i gcóiríocht ar cíos. Dúirt cuid mhór díobh nach bhfuil tithe ar cíos ná tithe le ceannach ar fáil ina gceantair féin. As na daoine atá ag lorg tithíochta faoi láthair, dúirt 15% go bhfuil siad ag cuardach tí ar cíos ach nach bhfuil aon roghanna ar fáil, agus dúirt 17% nach féidir leo teach le ceannach a aimsiú.
Tá fonn láidir ar dhaoine fanacht sa Ghaeltacht, áfach. Dúirt 44% de na daoine atá gníomhach sa chuardach tithíochta gur mhaith leo teach a thógáil sa Ghaeltacht, agus léirigh formhór acu rogha do thithe aonair i gceantair thuaithe nó gar do shráidbhailte seachas árasáin nó forbairtí móra dlúththithíochta.
Dúirt Príomhfheidhmeannach Údarás na Gaeltachta, Tomás Ó Síocháin, go léiríonn an suirbhé go bhfuil daoine óga oilte le Gaeilge ag iarraidh maireachtáil agus obair sa Ghaeltacht, ach nach bhfuil an bonneagar tithíochta ann dóibh faoi láthair. Dúirt sé go mbeidh torthaí an tsuirbhé á roinnt leis na comhairlí contae agus le ranna stáit chun cabhrú leis na deiseanna tithíochta seo a chur chun cinn amach anseo.