Tá ceist mhór bhunreachtúil agus chothromais phoiblí curtha os ár gcomhair arís an tseachtain seo, agus í á tarraingt anuas ó thaithí phearsanta cainteora líofa Gaeilge a rinne iarracht a chás a chur os comhair an Choimisiúin um Chaidreamh san Áit Oibre trí Ghaeilge. Ní hamháin gur scéal aonair é seo faoi dheacrachtaí riaracháin, ach is léargas lom é ar an mbearna leanúnach idir stádas bunreachtúil na Gaeilge agus fíorchumas an stáit freastal uirthi mar phríomhtheanga oifigiúil.
Faoi Airteagal 8 de Bhunreacht na hÉireann is í an Ghaeilge céad teanga oifigiúil na tíre. Ní ráiteas siombalach amháin é sin. Is dualgas é. Nuair a theipeann ar chomhlachtaí stáit éisteacht, seirbhís nó próiseas dlíthiúil iomlán a chur ar fáil trí Ghaeilge do shaoránach atá ag iarraidh a cheart bunúsach a úsáid, cuirtear ceist thromchúiseach: cé chomh dáiríre is atá an stát faoina ghealltanais féin?
Tá sé dochreidte go bhfuil saoránaigh fós in 2026 ag streachailt le héisteachtaí, cáipéisíocht agus seirbhísí dlí i nGaeilge a fháil gan constaicí suntasacha. Má tá cás le cloisteáil trí Ghaeilge ní leor ateangaire gan ullmhúchán dlíthiúil, ná córas nach bhfuil in ann cáipéisí riachtanacha a chur ar fáil sa chéad teanga oifigiúil. Ní ceist áise í seo, is ceist í a bhaineann le cearta.