Caoimhín Ó Cadhla
-
Eagarfhocal #69
Tá Seachtain na Gaeilge buailte linn arís. Beidh go leor imeachtaí ar siúl i rith an chéad lae de Mhárta suas go lá Fhéile Pádraig. Dar ndóigh, is é an phríomhtheachtaireacht an Ghaeilge a úsáid i rith na tréimhse sin cibé méid atá agat. Ach ar nós coileán a fháil um Nollaig, níl an Ghaeilge…
-
Béaloideas 1798, amhráin, poirt agus dánta
Breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar na hamhráin faoi réabhlóid 1798 i nGaeilge agus an traidisiún béaloidis a bhain leis. I dtraidisiún na nGael tá go leor amhrán faoi na cogaí agus réabhlóidí a raibh na Gaeil bainteach leo. Ní eisceacht ar bith é Éirí Amach 1798. Tá a lán amhrán trí Ghaeilge faoi Éirí Amach…
-
Crainn
Breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar thábhacht crann in Éirinn ‘Cad a dhéanfaimid feasta gan adhmad, tá deireadh na gcoillte ar lár’, mar a deir an chéad líne den amhrán cáiliúil Cill Chais. Ní minic a bhíonn caoineadh ann mar gheall ar choillte a chailleadh, ach tá sa traidisiún Gaelach. Tá fáth faoi leith leis seo,…
-
Eagarfhocal #67
Tá Rialtas na 26 contae ag iarraidh deireadh a chur leis an nglas triarach faoi láthair trí bhille a thabhairt isteach sa Dáil. Tá an Taoiseach ag iarraidh é seo a dhéanamh le tamall anuas. Ach níl an pobal ag iarraidh go n-athrófar an staid reatha de réir na pobalbhreithe is déanaí ó Irish Times-Ipsos…
-
An bandia í Bríd?
Tá plé ann faoi láthair ar na meáin shóisialta ag ceistiú an bandia í Bríd. Breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar na hargóintí ar son agus ina aghaidh í a bheith ina bandia Ar an 30 Eanáir chuir an t-iarthhaoiseach Leo Varadkar giolc amach ag maíomh gurb é féin a rinne lá saoire bainc de Lá…
-
Eagarfhocal #65
Tá Donncha Ó hÉallaithe ó Bánú agus an t-iarseanadóir Pádraig Ó Céidigh ag rá nach bhfuil Roinn na Gaeltachta ná Údarás na Gaeltachta ag feidhmiú mar a ba chóir. Tá Roinn na Gaeltachta ag diúltú cumhachtaí tithíochta a chur ar fáil d’Údarás na Gaeltachta. Ní gá don aire síniú a thabhairt chun cumhachtaí tithíochta a…
-
Eagarfhocal #63
Tá margadh trádála Mercosur glactha ag formhór na ballstát san Aontas Eorpach, cé go raibh Rialtas na hÉireann ina aghaidh. Bhí dhá phríomhfháth ann go raibh na feirmeoirí anseo in aghaidh an mhargaidh trádála seo, is é sin go mbeidh sé ag tabhairt níos mó comórtais isteach sa mhargadh i dtaobh mairteola de, agus dá…
-
Uisneach
Breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar shuíomh ríoga atá i lár tíre, Uisneach Tá Cnoc Uisnigh gar don Mhuileann gCearr. Caoindroim an seanainm a bhí ar Uisneach. De réir traidisiúin tagann na cúigí ar fad le chéile ag Uisneach. Glaoitear imleacán Éireann air dá bharr. Bhí aonach in Uisneach a raibh tábhachtach leis do shaol deasghnách…
-
Ráth Cruachan
Breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar an suíomh ríoga cúige deireanach, Ráth Cruachan i gCúige Chonnacht. Níl ach suíomh ríoga cúige amháin fágtha sa tsraith, Ráth Cruachan i gCúige Chonnacht. Nuair a smaoinítear ar Ráth Cruachan cuimhnítear ar an mBanríon Méabh. Is é Ráth Cruachan an áit a dtosaíonn scéal Táin Bó Chúailgne agus críochnaítear an…
-
Eagarfhocal #61
Táimid tagtha go dtí an t-am sin den bhliain nuair is féidir linn uilig sos a ghlacadh agus smaoineamh ar na rudaí is tábhachtaí dúinn inár saol. Is am é le bheith lenár dteaghlaigh. Is am é chun iarracht síocháin a bhaint amach sa domhan. Is breá liom an scéal faoin eachtra stairiúil sin nuair…