Béaloideas

  • Na Mná Feasa

    Na Mná Feasa

    —

    i ,
    ,

    Breathnaíonn Caoimhín Ó Cadhla ar na mná feasa agus a ról i sochaí na hÉireann Caoimhín Ó Cadhla Bhí mná ann i gcónaí a raibh eolas acu ar ábhair ar nós leighis, beannachtaí, mallachtaí agus tairngreachta. Tugtar mná feasa orthu, ach bhí ainmneacha eile acu. In A Handbook of Irish Folklore le Seán Ó Súilleabháin…

  • Traidisiúin eile Lá Fhéile Bríde

    Traidisiúin eile Lá Fhéile Bríde

    —

    i ,
    ,

    Léargas ar na traidisiúin nach bhfuil chomh coitianta céanna a bhaineann le Lá Fhéile Bhríde Caoimhín Ó Cadhla Tá na gnáththraidisiúin pléite i gcolún léamhthuisceana na seachtaine seo. Breathnóimid anseo ar na traidisiúin nach bhfuil chomh coitianta céanna leo. Crosóg Bhríde Crosóg Bhríde, a deir tú, nach é sin an traidisiún is coitianta a bhaineann…

  • An Leigheas i mBéaloideas na hÉireann

    An Leigheas i mBéaloideas na hÉireann

    —

    i ,
    ,

    Tá na céadta bliain de thraidisiún a bhaineann leis an leigheas in Éirinn, traidisiún nach n-aithnítear Caoimhín Ó Cadhla Dúirt an t-antraipeolaí cáiliúil Margaret Mead gurbh é an chéad chomhartha ar an tsibhialtacht ná féimear cneasaithe, sé sin le rá go ndearnadh comhoibriú chun an chnámh sin a chneasú. Dúirt sí, ‘Ag cabhrú le duine…

  • An Coimisiún Béaloideasa agus a ról i dtarrtháil na Manainnise

    An Coimisiún Béaloideasa agus a ról i dtarrtháil na Manainnise

    —

    i ,
    ,

    An raibh a fhios agat go raibh ról tábhachtach ag Coimisiún Béaloideasa Éireann in athbheochan na Manainnise ar Oileán Mhanann? Caoimhín Ó Cadhla Ar an 27 Nollaig 1974, 50 bhliain ó shin, fuair fear bás a raibh baint aige le Coimisiún Béaloideasa Éireann, ba é sin Ned Maddrell. In 1947 bheartaigh an Taoiseach Éamonn de…

  • Nollaig na mBan

    Nollaig na mBan

    —

    i ,
    ,

    Agus Nollaig na mBan ag druidim linn, seo cur síos ar na traidisiúin a baineann leis an bhféile Caoimhín Ó Cadhla Tá traidisiún go háirithe i gCúige Mumhan go ndéanann na mná ceiliúradh ar an 6 Eanáir.  An fáth leis seo ná bhíodh na mná ag obair an t-am ar fad i rith na Nollag…

  • Oíche Chinn Bliana agus Lá na Bliana Úire

    Oíche Chinn Bliana agus Lá na Bliana Úire

    —

    i ,
    ,

    Tugann Caoimhín Ó Cadhla cur síos ar na traidisiúin a bhain le hOíche Chinn Bliana agus Lá na Bliana Úire Cén lá é Lá na Bliana Úire? Ní féile mhór i bhféilire na nGael a bhí san Oíche Chinn Bliana. Níor dearbhaíodh an chéad lá d’Eanáir mar Lá na Bliana Úire sa dlí in Éirinn…

  • Lá an Dreoilín

    Lá an Dreoilín

    —

    i ,

    Cuireann Caoimhín Ó Cadhla síos ar na traidisiúin a chleachtaítear gach Lá Fhéile Stiofáin. Ar an 26 Nollaig tá traidisiún in Éirinn atá ina cheiliúradh ar Lá Fhéile Stiofáin, is é sin fiach an dreoilín. Go deimhin glaoitear Lá an Dreoilín ar an lá sin freisin. Cad as a dtagann an nós seo? Tá scéal…

  • An Gobán Saor

    An Gobán Saor

    —

    i ,
    ,

    Déanann Caoimhín Ó Cadhla cur síos ar an bhfear ceirde cáiliúil, an Gobán Saor. Tá sé ráite ag na scoláirí go dtagann an t-ainm Gobán ón seandia Gaelach Gaibhne (Goibniu sa tSean-Ghaeilge). Is é Gaibhne gabha Thuatha Dé Danann, agus dia na gaibhneoireachta. Tá an carachtar céanna i miotaiseolaíocht na Breatnaise, mar a dtugtar Gofannon…

  • An Leipreachán

    An Leipreachán

    —

    i ,
    ,

    Déanann Caoimhín Ó Cadhla cur síos ar an neach osnádúrtha cáiliúil, an leipreachán. Tá an leipreachán ar cheann de neacha osnádúrtha is cáiliúla atá ann a bhuíochas go háirithe leis an scannán Darby O’Gill and the Little People. Spéisiúil go leor, rinne comhlacht Disney taighde ar bhéaloideas na hÉireann don scannán agus tháinig Walt Disney…

  • Cumhacht na gCrann

    Cumhacht na gCrann

    —

    i ,

    Déanann Caoimhín Ó Cadhla cur síos ar na crainn i mbéaloideas na hÉireann An lá atá inniu ann tá na sé chontae is fiche ar cheann de na stáit is lú crainn san Eoraip, le gan ach timpeall 11% den talamh faoi fhoraoisí. Ach ní mar sin a bhí fadó.  In 1200 RCh bhí 80%…