Tá uirlis chumarsáide nua Ghaeilge ar fáil do pháistí uathacha nach labhraíonn, nó a bhfuil teorainn lena gcumas cainte, agus 24 rang nua uathachais á n-oscailt i mbunscoileanna lán-Ghaeilge an mhí seo.
D’fhorbair taighdeoirí i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, Geabaire, córas a ligeann d’úsáideoirí siombailí a roghnú chun focail agus abairtí Gaeilge a chumadh. Ansin léann guth sintéiseach an méid atá scríofa acu os ard. Tá an uirlis ar fáil do scoileanna, do theaghlaigh agus d’úsáideoirí aonair ag abair.ie/geabaire.
Is í Geabaire an chéad uirlis chumarsáide bunaithe ar shiombailí a dearadh go sonrach don Ghaeilge. Fothionscadal de chuid ABAIR i gColáiste na Tríonóide í, faoi stiúir na nOllúna Neasa Ní Chiaráin agus Emily Barnes. Deir an fhoireann gur céim mhór chun cinn í do pháistí a dteastaíonn tacaíocht chumarsáide uathu chun páirt a ghlacadh i saol a scoile agus a bpobail.
Thosaigh an obair nuair a chuaigh Julia Cummins, máthair beirt pháistí uathacha a bhfuil teorainn lena gcumas cainte, i dteagmháil le taighdeoirí ABAIR. Bhí a hiníon ag freastal ar Ghaelscoil, ach ní raibh an uirlis Bhéarla a bhí aici in ann an Ghaeilge a labhairt di.
“Bhí ár n-iníon in ann an Ghaeilge a chloisteáil timpeall uirthi i gcónaí, ach ní raibh an uirlis chumarsáide Bhéarla a bhí á húsáid aici in ann an Ghaeilge a labhairt di,” a dúirt Cummins. Léirigh iarracht córas Béarla a chur in oiriúint di go raibh gá le huirlis a thógfadh ord focal, gramadach, nathanna cainte agus canúintí na Gaeilge san áireamh ón tús.
Bhí Cummins lárnach i bhforbairt Geabaire ina dhiaidh sin. Tá sí anois i mbun PhD ina scrúdaíonn sí an bhféadfaí na prionsabail a úsáideadh sa tionscadal a chur i bhfeidhm ar mhionteangacha eile.
Dar le Neasa Ní Chiaráin, líonann an uirlis bearna mhór i bpobal na Gaeilge. Dúirt sí go gcuirtear comhairle ar theaghlaigh uaireanta an teanga baile a athrú nuair nach mbíonn teicneolaíocht chúnta ar fáil inti. “Is céim é Geabaire i dtreo a chinntiú nach bhfuil ar leanaí a dteanga a athrú chun tacaíocht chumarsáide a fháil,” a dúirt sí.
Dúirt Emily Barnes nach leor rochtain ar scoil lán-Ghaeilge inti féin: caithfidh páistí a bheith in ann páirt a ghlacadh sa seomra ranga agus cairdeas a dhéanamh. Chuir Bláthnaid Ní Ghréacháin, ardfheidhmeannach Gaeloideachas, fáilte roimh an tionscadal freisin, ag rá go dtabharfadh sé bealach eile do pháistí iad féin a chur in iúl ón naíonra ar aghaidh.
Is é COGG a mhaoiníonn Geabaire. Tá súil ag na taighdeoirí go rachaidh sé chun tairbhe do pháistí i scoileanna lán-Ghaeilge ar dtús, agus d’úsáideoirí eile a bhfuil tacaíocht chumarsáide Gaeilge de dhíth orthu amach anseo.