D’fhéadfadh sé roinnt blianta eile a thógáil sula mbeidh Cumann Lúthchleas Gael, Cumann Camógaíochta na nGael agus Cumann Pheil na mBan lánpháirtithe in aon eagraíocht amháin, dar le hArd-Stiúrthóir CLG, Tom Ryan.
Tháinig ionadaithe ó na trí eagraíocht os comhair Chomhchoiste an Oireachtais um Ealaíona, Meáin, Cumarsáid, Cultúr agus Spórt Dé Céadaoin, agus aird mhór á díriú ar an bpróiseas tar éis d’iar-uachtarán na hÉireann, Máire Mhic Ghiolla Íosa, éirí as mar chathaoirleach ar an nGrúpa Stiúrtha um Lánpháirtiú an mhí seo caite.
Ceapadh Mhic Ghiolla Íosa sa ról i Meán Fómhair 2022 agus cuireadh de chúram uirthi maoirseacht a dhéanamh ar chónascadh na dtrí eagraíocht. Dúirt sí nuair a d’éirigh sí as go raibh sí “croíbhriste” faoin gcinneadh agus chuir sí imní in iúl go raibh móiminteam an phróisis ag dul i léig.
D’áitigh na trí eagraíocht os comhair an choiste, áfach, go bhfuil siad fós tiomanta don lánpháirtiú. D’admhaigh siad go bhfuil na ceisteanna atá fós le réiteach suntasach, ach nach bhfuil siad dosháraithe.
Dúirt Ryan go bhfuil duine aontaithe ag na trí eagraíocht le teacht i gcomharbacht ar McAleese mar chathaoirleach ar an ngrúpa stiúrtha agus go bhfógrófar an ceapachán go luath.
Cé go bhfuil Uachtarán CLG, Jarlath Burns, dóchasach go bhféadfaí an lánpháirtiú a bhaint amach faoi 2028, thug Ryan le fios go bhféadfadh sé níos faide ná sin a thógáil.
“Is gnó ollmhór é seo. Is é seo an rud is mó atá déanta ag ár n-eagraíocht ó bunaíodh í 140 bliain ó shin,” a dúirt Ryan. Dúirt sé go leagfar amach ag Comhdháil CLG an méid is gá a dhéanamh agus an tráthchlár a bheidh i gceist.
“Sílim gur próiseas é sin a thógfaidh roinnt blianta.”
Ba é 2027 an sprioc a bhí leagtha síos roimhe seo don lánpháirtiú. Dúirt Burns go gcreideann sé gur éirigh Mhic Ghiolla Íosa as nuair ba léir di nach mbainfí an sprioc sin amach.
“Sílim gur éirigh sí as mar bhí sí an-diongbháilte go mbainfimis amach gach spriocdháta a bhí leagtha síos againn,” a dúirt sé.
Dúirt Burns gur údar mór díomá dóibh a cinneadh, ach go bhfuil siad fós go hiomlán tiomanta don phróiseas. D’iarr sé ar dhaoine fanacht “socair agus stuama” faoin moill.
“Tá spriocdháta amháin caillte againn. Níor thréigeamar an lánpháirtiú — tá spriocdháta amháin caillte againn.”
Dúirt sé freisin gur “cruinniú an-dearfach agus an-ionraic” a bhí sa chruinniú deireanach a bhí ag CLG le Mhic Ghiolla Íosa, a tionóladh Dé Luain sular éirigh sí as. Pléadh ann seasamh tosaigh CLG don idirbheartaíocht deiridh maidir leis an lánpháirtiú.
Chosain Burns an dul chun cinn a rinneadh faoi cheannaireacht Mhic Ghiolla Íosa, ag rá nach raibh a cuid oibre curtha amú agus gur thug sí na trí eagraíocht i bhfad níos gaire dá chéile.
Thug sé aghaidh freisin ar cheist ról na mban sa phróiseas. Dúirt Mhic Ghiolla Íosa nuair a d’éirigh sí as go raibh daoine áirithe laistigh de CLG nach raibh iomlán sásta leis an smaoineamh go mbeadh mná páirteach sa chinnteoireacht ag an leibhéal is airde de na cluichí Gaelacha.
Dhiúltaigh Burns don tuairim go raibh ceist inscne taobh thiar den mhoill.
“Sílim gurbh é sin an rud ba mhó a chuir díomá orainn, mar ní ceist inscne é seo,” a dúirt sé.
Dúirt sé go bhféadfadh gné inscne a bheith i gceist ar pháirc na himeartha, ach nach amhlaidh atá i gcúrsaí riaracháin. Mhol sé na mná atá ag obair laistigh de CLG agus sna heagraíochtaí eile agus dúirt sé go raibh sé tábhachtach go mbeadh áit san eagraíocht nua do na daoine cumasacha atá ag obair sna trí eagraíocht faoi láthair.
Dúirt Cian Ó Lionáin, ón Roinn Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt, gur scrúdaigh an Roinn ceist ról na mban. Dúirt sé go raibh an tAire Patrick O’Donovan agus an tAire Stáit Charlie McConalogue sásta go mbeadh ról fiúntach ag mná sa chinnteoireacht le linn an phróisis agus san eagraíocht lánpháirtithe ina dhiaidh sin.
Dúirt Uachtarán Chumann Camógaíochta na nGael, Brian Molloy, go bhféadfaí comhlacht rialaithe náisiúnta aonair a bhunú “réasúnta tapa”, cé nár thug sé gealltanas go dtarlódh sé sin faoi 2028.
Mar sin féin, dúirt an Teachta Dála Brian Brennan gur fhág sé an cruinniú agus é “trína chéile agus beagáinín frustrach” faoin easpa soiléireachta maidir leis an tráthchlár.
Chuir Burns béim freisin ar an gcomhoibriú atá ar bun cheana féin idir CLG agus Cumann Camógaíochta na nGael. Luaigh sé deontas €500,000, costais chíosa agus fóntais atá á n-íoc ag CLG agus €2 mhilliún atá geallta do chóiríocht nua don eagraíocht lánpháirtithe ar champas Pháirc an Chrócaigh.
Dúirt sé go bhfuil obair maidir le ticéadú, cosaint sonraí, grinnfhiosrúchán, oiliúint i gcosaint leanaí, craoltóireacht, fógraíocht agus cúrsaí tráchtála á déanamh i gcomhar cheana féin.
In ainneoin na moille agus na héiginnteachta faoin dáta deiridh, ba í teachtaireacht na dtrí eagraíocht don Oireachtas ná nach bhfuil an sprioc athraithe: comhlacht aonair a chruthú do na cluichí Gaelacha.