Tá dul chun cinn suntasach déanta maidir le foréigean a laghdú i dTuaisceart Éireann ó 2019, ach tá na bunchlocha a theastaíonn chun síocháin fhadtéarmach a chothú ag forbairt i bhfad níos moille, de réir innéacs nua.
D’ullmhaigh taighdeoirí ó Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, i gcomhar leis an Institute for Economics and Peace, an chéad Innéacs Síochána do Thuaisceart Éireann. Tugtar tomhas cuimsitheach ann ar an ‘tsíocháin dhiúltach’ agus ar an ‘tsíocháin dhearfach’ sna 11 cheantar rialtais áitiúil idir 2019 agus 2025.
Tagraíonn síocháin dhiúltach d’easpa foréigin agus eagla roimh fhoréigean, agus baineann síocháin dhearfach leis na dearcthaí, na hinstitiúidí agus na struchtúir a chothaíonn sochaí shíochánta.
De réir na tuarascála, tháinig feabhas 10.7% ar an tsíocháin dhiúltach, agus rinneadh an dul chun cinn is mó le dhá bhliain anuas. Thit líon na ndúnmharuithe 47.9%, agus tháinig laghdú 44.7% ar ghníomhaíocht pharaimíleata. Ba í an choireacht fuatha an t-aon táscaire a chuaigh in olcas, áfach, agus méadú 21.5% uirthi.
Níor tháinig ach feabhas 0.9% ar an tsíocháin dhearfach sa tréimhse chéanna. Thit muinín sa chóras ceartais 24%, éifeachtúlacht cinntí pleanála 41%, agus caiteachas ar thaighde agus forbairt 34%.
Dúirt an Dr Andrew Thomson go dtugann na torthaí cúiseanna dóchais, ach go gcaithfear measúnú cúramach a dhéanamh ar na chéad chéimeanna eile. Cé go bhfuil Tuaisceart Éireann i bhfad níos lú foréigní, a dúirt sé, níor neartaíodh bunsraitheanna na síochána ar an luas céanna.
Mhol na taighdeoirí infheistíocht phríobháideach sa nuálaíocht agus i bpoist ardluacha, dlús a chur le tógáil tithe, agus muinín idir an rialtas agus saoránaigh a fheabhsú. Dúirt an tOllamh Dominic Bryan go bhféadfadh an t-innéacs cabhrú le heagraíochtaí a gcuid oibre síochána a fhorbairt go straitéiseach.