Grianghraf: RTÉ
Tá ómós á thabhairt ar fud an domhain do Dolly Parton, réalta mór an cheoil tíre, a fuair bás in Nashville agus í 80 bliain d’aois. Amhránaí, cumadóir, aisteoir agus daonchara ab ea í a raibh cáil idirnáisiúnta uirthi, ach bhí ceangal speisialta aici le hÉirinn agus, go háirithe, le Gaeltacht Chorca Dhuibhne.
Is é an chuairt a thug sí ar Cheann Trá in 1990 ceann de na cuimhní is gile atá ag muintir na háite uirthi. Bhí Parton ar saoire sa Daingean lena cara agus duine dá bainisteoirí, Walter Hagan, a raibh ceangal aige féin leis an gceantar. Agus iad ag dul ar thuras timpeall leithinis Chorca Dhuibhne, thug siad aghaidh ar Cheann Sléibhe.
Stop an bheirt i siopa beag mhuintir Uí Shé i gCeann Trá, áit ar bhuail siad le Beatrice, máthair laoch peile Chiarraí Páidí Ó Sé. Mar bhean ghnó agus mar óstach nádúrtha, níor lig Beatrice don deis dul thart. Thug sí cuireadh do Dolly teacht chuig teach tábhairne an teaghlaigh an oíche sin.
Níorbh fhada gur scaip an scéala go raibh duine de na hamhránaithe ba cháiliúla ar domhan le bheith i dteach tábhairne Pháidí Uí Shé. Thuig Páidí féin gur ócáid eisceachtúil a bheadh ann agus thug sé leid do Bhrídóg Ní Bhuachalla, a bhí ag obair ar an gclár Gaeilge Cúrsaí in RTÉ ag an am.
Chomh luath agus a fuair sí an scéala, thug Brídóg aghaidh ar Cheann Trá le foireann ceamara chun an chuairt a thaifeadadh. A bhuí leis an nglaoch sin ó Pháidí agus leis an bhfreagairt thapa ón bhfoireann teilifíse, gabhadh an oíche speisialta ar scannán. Tá an fhístéip anois ina taifead luachmhar ar nóiméad neamhghnách i stair shóisialta agus chultúrtha na Gaeltachta.
Bhí atmaisféar den scoth sa teach tábhairne. D’iarr muintir na háite ar Parton amhrán a rá agus, mar ba dhual di, ghlac sí leis an gcuireadh. Chan sí “Coat of Many Colors”, ceann de na hamhráin is pearsanta agus is mó cáil dá cuid, os comhair slua beag áitiúil i gCeann Trá.
Bhí iontas eile i ndán di nuair a bhronn Páidí Ó Sé an geansaí a chaith sé mar chaptaen ar fhoireann Chiarraí i gCluiche Ceannais na hÉireann 1985 uirthi. “Níor níodh ó shin é,” a dúirt sé agus an geansaí á thabhairt aige di, ráiteas a tharraing gáir mhór agus neart gáire ón slua.
In agallamh le Katie Hannon ar RTÉ Raidió 1 in 2023, chuimhnigh Parton go ceanúil ar an oíche. Dúirt sí gur bhain siad an-sult as an gcuairt agus gur thug sí an geansaí ar ais go Meiriceá. Chuir sí i bhfráma é ina seomra caithimh aimsire, áit a bhfaca cuairteoirí an “geansaí mór glas” agus a gcuireadh siad ceisteanna faoi go minic.
Dúirt teach tábhairne Pháidí Uí Shé in ómós di gur ó áiteanna an-éagsúil a tháinig Dolly agus Páidí, ach go raibh mórán i bpáirt acu. Ba charachtair mhóra iad beirt, bhí siad bródúil as a ndúchas agus bhí grá acu do dhaoine, do scéalta agus don cheol. I gCeann Trá, mairfidh cuimhne na hoíche draíochtúla sin go deo.