Na haidiachtaí rialta
Má chríochnaíonn aidiacht le guta sa bhunchéim ní athraítear í de ghnáth sa bhreischéim ná sa tsárchéim:
| Bunchéim | Breischéim | Sárchéim |
|---|---|---|
| cailín cliste | cailín níos cliste | an cailín is cliste |
Athraíonn aidiachtaí a chríochnaíonn ar –(e)ach mar seo:
| tábhachtach | níos tábhachtaí | is tábhachtaí |
| brónach | níos brónaí | is brónaí |
| leadránach | níos leadránaí | is leadránaí |
Athraíonn aidiachtaí a chríochnaíonn ar -úil mar seo:
| leisciúil | níos leisciúla | is leisciúla |
| cáiliúil | níos cáiliúla | is cáiliúla |
| flaithiúil | níos flaithiúla | is flaithiúla |
| misniúil | níos misniúla | is misniúla |
Má chríochnaíonn aidiacht le consan leathan caolaítear an deireadh agus cuirtear –e léi:
| deas | níos deise | is deise |
| géar | níos géire | is géire |
| geal | níos gile | is gile |
| dubh | níos duibhe | is duibhe |
| grámhar | níos grámhaire | is grámhaire |
| óg | níos óige | is óige |
| bocht | níos boichte | is boichte |
Má tá an deireadh caol, cuirtear -e leis an aidiacht sna céimeanna comparáide
| ciúin | níos ciúine | is ciúine |
| minic | níos minice | is minice |
Athscríobh na habairtí seo gan na lúibíní
- Tá Máire níos (óg) ná Peadar.
- Sin an scéal is (brónach) dár chuala mé le fada.
- Éirigí ón leaba, ní fhaca mé páistí níos (leisciúil) riamh!
- Tá an líomóid níos (géar) ná aon toradh eile.
- Ní hé an buachaill is (ciallmhar) sa rang, faraor.
- Mise Éire, (uaigneach) mé ná an Chailleach Bhéarra.
- Síleann sé gurb é an polaiteoir is (tábhachtach) sa tír é.
- Dar leis gurb í an Ghaeilge an teanga is (deas) ar dhroim an tsaoil.
- Tá na hailt in An Páipéar ag éirí níos (suimiúil) gach seachtain.
- Is minic na daoine is (bocht) na daoine is (flaithiúil).
- Ní hé an duine is (ciúin) sa rang, ach is é an duine is (cliste) é.
- Táimid réidh níos (luath) inniu ná mar is gnáth.