Tá ré na féinrialála sa tionscal teicneolaíochta ag teacht chun deiridh. Ó chosc na n-ionad sonraí i mBaile Átha Cliath go hurlár na hArd-Fheise i mBéal Feirste, tá na línte catha idir an dul chun cinn digiteach agus riachtanais na sochaí á dtarraingt. Ní ceist teicneolaíochta amháin í seo a thuilleadh; is ceist pholaitiúil agus cultúrtha í.
In Éirinn ba é idirghabháil EirGrid an cor is tábhachtaí go dtí seo i mbliana. Chuir an t-oibreoir eangaí náisiúnta stop sealadach ar naisc nua d’ionaid sonraí i mBaile Átha Cliath go dtí 2028. Is céim é seo chun slándáil fuinnimh na príomhchathrach a chosaint, ach tá turraing curtha aige sa tionscal.
Is í Éire an chnámh droma dhigiteach don Aontas Eorpach le 82 ionad sonraí gníomhach. Ach tá costas an-ard ar an onóir sin. D’ith na hionaid seo breis agus 20% de leictreachas an stáit in 2023. Go deimhin, de réir na Príomh-Oifige Staidrimh, d’úsáid na hionaid sonraí níos mó leictreachais ná gach teach cónaithe i mbailte agus i gcathracha i stát na hÉireann le chéile. Tá an rialtas anois sa ghaiste, iad ag iarraidh infheistíocht dhíreach choigríche a mhealladh agus iad ag streachailt le bonneagar fuinnimh atá ag dul in aois.
Tá oibreoirí ionaid sonraí ag díriú níos mó ar ghiniúint ar an láthair chun teacht timpeall ar an gcosc nascachta. Tá rabhadh tugtha go bhféadfadh ‘mórimeacht’ tarlú mura réitítear na fadhbanna nasctha, agus an t-éileamh ard ar fhuinneamh mar bhunús leis an imní. Tá a leithéid Oileán Mhanann ag fógairt go bhfuil siad ar fáil don ghnó. Ar an taobh eile, tá cuid acu ag moladh díriú ar ionaid sonraí níos lú agus níos éifeachtaí.
Conradh na Gaeilge, seasamh in aghaidh intleacht shaorga
Ag an am céanna, tá Conradh na Gaeilge ag troid ar son an chultúir sa spás digiteach. Ag Ard-Fheis an Chonartha i mBéal Feirste, vótáil na toscairí gan pictiúir de dhaoine a fhoilsiú ar an ardán X feasta. Ba í mí-úsáid na huirlise intleachta saorge Grok ba chúis leis an gcinneadh, mar gheall ar an mbaol go ndéanfaí íomhánna a athrú gan chead.
Cé go raibh guthanna ag éileamh go n-éireodh an Conradh as X ar fad, bhí an tUachtarán Ciarán Mac Giolla Bhéin níos cúramaí, ag meabhrú go bhfuil na milliúin úsáideoirí fós le sroicheadh ansin. Mar sin féin, tá an teachtaireacht soiléir: tá luachanna daonna níos tábhachtaí ná algartaim.
Slí bheatha na n-ealaíontóirí
Ritheadh rúin freisin chun ealaíontóirí Gaeilge agus Gaeltachta a chosaint ó bhagairt na hintleachta saorga giniúnaí. Mhol Craobh 1916 nár chóir don Chonradh na huirlisí seo a úsáid ar chor ar bith. Socraíodh sa deireadh úsáid a theorannú “an oiread agus is féidir”. Mar a dúirt Aodhán Ó Deá, tá an intleacht shaorga “ag croí go leor feidhmchlár” cheana féin agus ní féidir í a sheachaint, ach is féidir í a smachtú.
Radharc domhanda
Níl Éire ina haonar. I bPáras, ordaíodh do Telegram sonraí a roinnt leis na húdaráis chun coiriúlacht a throid. Sa tSín tá teorainn 40 nóiméad in aghaidh an lae curtha ar fhóin phóca do dhaoine faoi 14 bliana chun “andúil idirlín” a chloí.
Tá deireadh ag teacht le ré an “iarthair fhiáin” dhigitigh. Ní hé luas na teicneolaíochta an cheist feasta, ach cé atá i gceannas ar na teorainneacha. Tá Conradh na Gaeilge agus EirGrid araon ag cur na ceiste céanna: an bhfuil an tsochaí sásta an praghas a íoc ar son fás gan teorainn?
An ghéarchéim fuinnimh
- Ionaid sonraí ghníomhacha: 82 (an líon is mó san AE)
- Úsáid leictreachais: 21% de leictreachas stát na hÉireann (2023)
- Comparáid tithe: níos mó ná gach teach i mbailte agus cathracha na hÉireann
- Freagra EirGrid: stad ar naisc nua d’ionad sonraí i mBaile Átha Cliath go dtí 2028