Cóilín Duffy
Tá díospóireacht láidir tagtha chun cinn le seachtainí beaga anuas faoi úsáid na hintleachta saorga i saol cruthaitheach na Gaeilge, tar éis d’Údarás na Gaeltachta comórtas a sheoladh a spreagann físeáin a chruthú le cabhair ó uirlisí digiteacha. Cé go bhfeiceann an tÚdarás an tionscnamh mar dheis don Ghaeilge dul i ngleic leis an saol digiteach nua-aimseartha, tá cuid mhór daoine san earnáil ealaíne buartha faoin treo ina bhfuil cúrsaí ag gluaiseacht.
Ina measc siúd tá an scríbhneoir agus aistritheoir Eoin McEvoy, a oibríonn trí mheán na Gaeilge agus atá gníomhach i bpobal na n-ealaíon. Dar leis, ní ceist theicniúil amháin í seo ach ceist luacha agus measa ar an bpróiseas cruthaitheach féin. Mhol sé go mba cheart go mbeadh airgead poiblí dírithe ar dhaoine agus ar scileanna, seachas ar chórais a d’fhéadfadh an obair dhaonna a chur i leataobh.
Is é croílár an ábhair, dar le McEvoy agus le go leor eile, ná gur rud daonna í an ealaín. Tagann sí as taithí, as mothúchán agus as caidreamh leis an bpobal agus leis an áit, rudaí nach féidir a ghiniúint le cód ná le halgartaim. Tá imní ann freisin faoin tionchar comhshaoil a bhaineann le córais mhóra IS agus faoin bhféidearthacht go mbainfidh corparáidí móra tairbhe as saothar pobail bheaga teanga.
Dar leis an Údarás, áfach, is cuid de straitéis níos leithne atá sa chomórtas chun an Ghaeilge a choinneáil lárnach i bhforbairtí digiteacha domhanda agus chun plé oscailte a spreagadh faoi na deiseanna agus na dúshláin atá romhainn.
Sa deireadh, ní hé an cheist an úsáidfear an teicneolaíocht nó nach n-úsáidfear, ach cén chaoi a n-úsáidfear í, cé a bheidh i gceannas uirthi, agus an mbeidh sí ag freastal ar an bpobal cruthaitheach Gaeilge nó ag cur as dó? Is ansin, b’fhéidir, a luíonn fíorchroí na díospóireachta.