De réir mar a chuimhnítear agus a chomórtar Éirí Amach na Cásca 1916, 110 bliain ó shin, dírítear go mór ar Ard-Oifig an Phoist, ceanncheathrú an Éirí Amach. Ach le blianta beaga anuas tá béim curtha freisin ar an áit ar chríochnaigh an tÉirí Amach, áit ar géilleadh go foirmiúil é, Sráid an Mhúraigh. Ó thús na haoise seo tá caomhnóirí ag feachtasaíocht chun an suíomh seo a shlánú ó amhantraithe foirgnimh. Is é an grúpa neamhspleách Save Moore Street From Demolition is mó atá le feiceái de na feachtasóirí agus a d’eagraigh siad ócáid an 600ú Satharn ar an tsráid le déanaí.
“An margadh sráide is sine atá fágtha in Éirinn!” is féidir a chloisteáil á bhéicíl ann idir 11.30 am agus 1.30 pm gach Satharn, sin agus “Páirc chatha 1916! Ná lig do na hamhantraithe í a leagan!” Idir an dá linn, roinneann gníomhaithe bileoga, díolann siad suaitheantais feachtasaíochta agus spreagann siad daoine chun a n-achainí a shíniú, cóip chrua nó ar líne, tríd an QR a scanadh. Ar an dara ceann, a thosaigh siad anuraidh, bhí 2066 síniú bainte amach acu nuair a seiceáladh iad le haghaidh fhoilsiú na tuarascála seo.
“Stadamar ag comhaireamh sínithe cóipe crua nuair a shroicheamar 380,000 bliain ó shin,” a deir urlabhraí. Is cuspóir siombalach den chuid is mó iad na sínithe sin, chomh maith le daoine a thabhairt thart chuig cuspóir an fheachtais, rud a ligeann dóibh gotha tacaíochta a dhéanamh agus plé leis na feachtasóirí a éascú. Is féidir na sínithe ar líne a fhíorú, áfach, uair amháin in aghaidh an tseolta ríomhphoist agus is féidir a bhfás a sheiceáil ar líne.
Bhí leathanaigh de shínithe crua greamaithe imeall ar imeall, áfach, agus bronnadh iad go siombalach ar roinnt ardmhéaraí cathrach, i searmanais a reáchtáladh i nGaeilge. Ag deireadh áitiú na bhfoirgneamh in 2016 chun cosc a chur ar scartáil, shín lucht tacaíochta slabhra d’achainíocha den sórt sin síos Sráid an Mhúraigh freisin, agus is féidir grianghraf díobh a fheiceáil ar leathanach Uplift de na sínithe ar líne.
Dé Céadaoin Sheachtain na Cásca 1916 thosaigh airtléire arm agus chabhlach na Breataine ag buamáil Bhaile Átha Cliath, agus faoin Aoine bhí cuid mhór de lár thuaisceart na cathrach ag dó nó ag titim as a chéile agus bhí díon Ard-Oifig an Phoist trí thine. D’aontaigh na comhcheannairí leis an gceannasaí, Séamas Ó Conghaile, bogadh go dtí foirgneamh monarchan milseogra Williams & Woods i Sráid Óstaí an Rí. Agus bacainní arm na Breataine rompu i Sráid Parnell, stad aslonnú 300 duine i Sráid an Mhúraigh agus rinne siad tolláin ó theach go teach tríd an ardán lárnach.
Gan bheith in ann dul ar aghaidh gan beatha níos mó sibhialtach a chailleadh, go háirithe ón airtléire, glacadh an cinneadh an lá dár gcionn géilleadh agus chuir Elizabeth O’Farrell (duine de thriúr ban a bhí fágtha leis an ngarastún) a saol i mbaol faoi bhratach sealadach sos cogaidh le dul amach chun géilleadh a chaibidliú. Dá bhrí sin, ba anseo a chaith cúigear de sheacht sínitheoir Fhorógra na Poblachta a n-uaireanta deireanacha saoirse: Tomás Ó Cléirigh, Pádraig Mac Piarais, Séamas Ó Conghaile, Seosamh Pluincéad agus Seán Mac Diarmada, iad uile, lena n-áirítear Liam Mac Piarais, sna tithe freisin, a lámhachadh chun báis laistigh de sheachtainí os comhair scuaid lámhaigh de chuid arm na Breataine.
Timpeall an chúinne ón tsraith tithe sin fuair Mícheál Ó Rathaille bás, buailte ag cúig urchar agus é i gceannas ar ionsaí cinniúnach suas Sráid an Mhúraigh i gcoinne bhac de chuid arm na Breataine ag an gceann thuaidh den tsráid. Tá séadchomhartha mór ann sa lána a bhfuil a ainm air anois, macasamhail den litir a scríobh sé chun slán a fhágáil ag a bhean chéile agus a chlann, i ngan fhios do na mílte théann thart. Tá sé sin in ainneoin comhartha bóthair a cuireadh suas tar éis go leor corraí ag an ngrúpa SMSFD.
Tá plean seacht mbliana ag an gcomhlacht maoine Hammerson, ar leis na foirgnimh (seachas na ceithre cinn a cheannaigh an stát ar mhilliún euro an ceann) maidir le scartáil agus tógáil a cheadaigh Bainisteoirí Chathair Bhaile Átha Cliath, gan aird ar agóidí. Dhiúltaigh an Bord Pleanála do na hachomhairc, cinneadh a bhfuil dúshlán le tabhairt dó in Athbhreithniú Ard-Chúirte a chláraigh grúpa feachtasaíochta eile, Moore Street Preservation Trust a bhfuil tacaíocht acu ó Shinn Féin.
Is féidir le daoine líon na sínithe achainí a sheiceáil agus cur leo más mian leo ag https://my.uplift.ie/petitions/save-moore-street