Tá bailiúchán luachmhar de scannáin nuachta chartlainne ó na 1950í agus tús na 1960í curtha ar fáil anois ar ardán cartlainne Institiúid Scannán na hÉireann, mar chuid de cheiliúradh Sheachtain na Gaeilge.
Is é atá sa bhailiúchán ná an tsraith cháiliúil Amharc Éireann, a léirigh Gael Linn ó 1956 ar aghaidh chun an Ghaeilge agus cultúr na hÉireann a chur chun cinn. Sular tháinig an teilifís i réim, taispeánadh na gearrscannáin seo i bpictiúrlanna ar fud na tíre mar réamhtheacht ar na príomhscannáin, tráth a mbíodh suas le milliún duine ag freastal ar an bpictiúrlann gach seachtain.
Tá breis is 250 eagrán ar fáil anois, as 267 a cuireadh le chéile ar an iomlán. Clúdaíonn siad réimse leathan ábhar, ó theacht Bhanphrionsa Grace agus Phrionsa Rainier go hAerfort Bhaile Átha Cliath in 1961, go dtí an tragóid eitleáin in aice na Sionainne an bhliain chéanna inar cailleadh 83 duine. Tá dul chun cinn eacnamaíochta agus sóisialta na linne le sonrú freisin i monarchana nua, forbairt uirbeach, imeachtaí cultúrtha agus spóirt.
Ba iad Colm Ó Laoghaire (léiritheoir), Jim Mulkerns agus Vincent Corcoran (ceamaradóirí), Peter Hunt (fuaim), Breandán Ó hEithir agus Máirtín Ó Cadhain (scríbhneoirí scripte), Pádraic Ó Raghallaigh (glór tráchtaireachta) agus Gerard Victory (cumadóir) croífhoireann na sraithe.
Dúirt Stiúrthóir an Institiúid Scannán na hÉireann, Ross Keane, go dtugann an bailiúchán seo léargas ar thréimhse ríthábhachtach i stair na tíre, ag léiriú na noirm shóisialta agus na macallaí cultúrtha a mhaireann linn fós. Bhí an ceamaradóir Nick O’Neill i láthair ag an seoladh agus mheabhraigh sé gur eachtra ann féin a bhí ann nuair a shroich an criú scannánaíochta aon imeacht. “Ní raibh teilifís ann,” a dúirt sé, “mar sin nuair a tháinig muid, b’ócáid é.”
Cuireann Institiúid Scannán na hÉireann léarscáil idirghníomhach ar fáil anois a ligeann do thaighdeoirí agus do chuairteoirí scéalta a aimsiú de réir ceantair. Tá fotheidil Bhéarla ar fáil ar na scannáin uile, agus tá ábhar Gaeilge agus cur síos déanta ag Gael Linn.
Is féidir an chartlann a fheiceáil ar líne.