Plandaí ionracha na hÉireann

Diarmuid Breatnach

Sceach le bláth álainn air is ea an róslabhras a thugann lán trioblóide, go háirithe an ródaideandrón fiáin (rhododendron ponticum). Ní i gCill Airne i gCiarraí amháin atá fadhb an phlanda seo a thuilleadh, mar a bhí amhlaidh le blianta fada. Tá sé ag bagairt anois ar choillte, ar fhoraoisí, ar mhóinteáin agus ar thalamh féaraigh ó Ghaillimh go Maigh Eo go Dún na nGall.

Is planda ionrach eachtrach é an planda seo nach bhfuil mórán creachadóirí dúchasacha aige agus a sháraíonn flóra dúchasach, agus an dá ghné ag teacht le chéile chun a fhágáil go bhfuil an tor seo ina fhadhb, cosúil le plandaí ionracha eile.

Deir Anne Lucey agus í ag scríobh in The Irish Times ar an 13 Samhain 2021 nach bhfuil aon phlean náisiúnta ann dó. Aontaíonn an Dr Therese Higgins, luibheolaí agus léachtóir i Scoil na hEolaíochta in Ollscoil Teicneolaíochta Mumhan i dTrá Lí. Deir údar treorach maidir le bainistiú an speicis ionraigh go bhfuil an planda tocsaineach do dhaoine freisin.

Sa Tuirc agus sa Bhreatain Bheag bhí cásanna ann de ghalar na meala buile, is é sin fadhbanna cairdiacha agus duáini ndaoine a d’ith mil atá lán le tocsainí ó phailin a bhailigh beacha ó bhláthanna na bplandaí. “Ní mór do bheachairí a bheith cúramach,” a deir Higgins.

I measc na n-ionróirí suntasacha eile tá an gunnaire (gunnera tinctoria). Is speiceas é an gunnaire, ar a dtugtar rúbarb ollmhór nó rúbarb Sileach, atá  dúchasach i ndeisceart na Sile agus i gcriosanna comharsanacha san Airgintín. Is planda ilbhliantúil luibheach é an gunnaire atá cosúil leis an rúbarb coitianta ach atá i bhfad níos mó (2.5 méadar ar airde le duilleoga 2 mhéadar ar leithead). Tugadh isteach é i go leor áiteanna ar fud an domhain mar phlanda ornáideach agus inite. In Éirinn tá sé scaipthe ó ghairdíní agus tá sé anois ina fhadhb mhór fiailí, go háirithe ar Oileán Acla agus i gContaetha Mhaigh Eo agus na Gaillimhe.

Mar gheall ar réise leathan duilleoga gunnaire, is féidir le seastáin mhóra dlútha tionchar suntasach a imirt ar an mbithéagsúlacht áitiúil trí eisiamh solais ar phlandaí eile. Bíonn creimeadh ar bhruacha aibhneacha mar thoradh air, rud a fhágann go bhfuil siad nochtaithe d’uisce reatha tapa tar éis bás an fhás sa gheimhreadh. Nuair a fhaigheann an duilliúr bás, titeann sin isteach i gcúrsaí uisce sa chaoi gur féidir leo draenacha agus cultair a bhac, rud a fhágann tuilte. Is féidir leis freisin gné amhairc radharcanna tírdhreacha a bhí álainn tráth a athrú, trí limistéir mhóra talún braonaigh a choilíniú go tapa.

Cé gur fadhb mhór e gunnaire in iarthar na hÉireann, creideann INVAS Biosecurity ina ráiteas misin maidir leis an “chéad líne chosanta” a sholáthar, agus gur cheart do na geallsealbhóirí sin atá freagrach as ár dtimpeallacht a chosaint cláir dhíothaithe choisctheacha a chur i bhfeidhm gan mhoill. Bheadh ​​sé seo thar a bheith cost-éifeachtach sa ghearrthéarma, agus shábhálfadh sé na milliúin san fhadtéarma, dá réir.

De réir an chomhluchta go mbaintear na torthaí is fearr amach le luibhicíd a chur i bhfeidhm ag deireadh an tséasúir fáis agus is é an modh rialaithe is éifeachtúla ó thaobh costas é.

Tá plandaí ionracha nó fiailí uisce éagsúla atá ionnrach freisin, ar nós tím uisce nó Lus Locháin Cheanada (elodea canadensis). Is planda uisceach thar a bheith ionrach é elodea canadensis a chruthaíonn mataí dlútha, tiubha in mbealaí uisce, ag sárú fásra dúchasach agus ag laghdú bithéagsúlachta. Bíonn tionchar mór aige ar ghníomhaíochtaí áineasa cosúil le bádóireacht agus iascaireacht, cosaíonn sé bealaí uisciúcháin, agus is féidir leis dálaí uisce marbhánta, anocsacha a bheith mar thoradh air.

An Páipéar
Forbhreathnú Príobháideachais

Bainimid úsáid as fianáin ar an suíomh seo chun an taithí úsáideora is fearr agus is féidir a sholáthar duit. Stóráiltear eolas fianáin i do bhrabhsálaí, agus cabhraíonn siad linn tú a aithint nuair a fhilleann tú ar an suíomh. Cuidíonn siad freisin lenár bhfoireann tuiscint a fháil ar na codanna den suíomh is suimiúla agus is úsáidí duit.