Tá ceist na hinfheictheachta i gcroílár an phlé faoin nGaeilge arís. Gach bliain, le linn Sheachtain na Gaeilge nó ócáidí speisialta ar champais ollscoile, feicimid borradh fuinniúil: póstaeir dhátheangacha, imeachtaí cultúrtha, ciorcail chomhrá agus óráidí faoi thábhacht na teanga. Ach nuair a bhaintear anuas na bratacha agus a chríochnaíonn an fhéile, is minic a imíonn an infheictheacht léi. Ní leor sin níos mó.
Más mian linn go mbeidh an Ghaeilge ina gnáthchuid de shaol na n-institiúidí tríú leibhéal, caithfear í a fheiceáil agus a chloisteáil gach lá den bhliain, ní mar shiombail, ach mar ghnáth-theanga oibre, teagaisc agus cumarsáide. Tá difríocht shuntasach idir feachtas seachtainiúil agus straitéis institiúideach. Léiríonn an chéad cheann dea-thoil; léiríonn an dara ceann fíorthiomantas.
Ní ceist mhaisiúcháin í seo. Baineann infheictheacht leis an teachtaireacht a chuirtear chuig mic léinn agus chuig an bhfoireann: an bhfuil meas agus stádas ag an nGaeilge anseo? Má fheictear í ar chomharthaíocht bhuan, ar shuíomhanna gréasáin, i gcórais riaracháin agus in ábhair mhargaíochta, cruthaítear tuiscint go bhfuil sí fite fuaite i bhféiniúlacht na hinstitiúide. Mura bhfeictear í, cruthaítear an tuiscint eile, gur teanga í don imeall, don chaitheamh aimsire, don seomra ranga amháin.
Tá samplaí maithe le fáil. I roinnt ollscoileanna tá polasaithe teanga cuimsitheacha i bhfeidhm, oifigigh thanga ceaptha agus spriocanna soiléire leagtha amach maidir le cúrsaí, seirbhísí agus taighde trí Ghaeilge. Ach tá bearna fós idir fís agus feidhmiú in áiteanna eile. Ní mór don lucht bainistíochta sinsearach an cheist a chur uirthu féin, cén áit a seasann an Ghaeilge inár bplean straitéiseach cúig bliana? An luaitear í mar thosaíocht, nó mar iar-smaoineamh?
Tá ról ag mic léinn agus ag cumainn Ghaelacha an brú dearfach a choinneáil beo. Ach ní ceart go mbeadh an fhreagracht ar ghuaillí na ndeonach amháin. Is ar institiúidí a fhaigheann maoiniú poiblí atá an dualgas sampla a thabhairt. Má theipeann orthu timpeallacht infheicthe, inbhuanaithe a chruthú don Ghaeilge, cén teachtaireacht a sheoltar chuig an tsochaí níos leithne?
Is mithid dúinn bogadh ó shiombalachas go struchtúr, ó fheachtasaíocht go cultúr eagraíochtúil. Ní leor an Ghaeilge a cheiliúradh ar feadh coicíse. Caithfear í a chothú ar feadh na bliana ar fad. Sin é fíorthástáil an tiomantais, agus sin an dúshlán atá romhainn anois.