Cuireann na haidiachtaí sealbhacha in iúl cé atá i seilbh ruda. Tá rialacha éagsúla ag baint leis na haidiachtaí sealbhacha ag brath ar phearsa, uimhir agus cé acu consan nó guta atá ag tús an fhocail a leanann iad. Tá achoimre ar chuid de na rialacha thíos anseo.
Seo iad na haidiachtaí sealbhacha roimh chonsan:
Uathu
- mo + séimhiú mo gheansaí, mo theach, mo charr
- do + séimhiú do gheansaí, do theach, do charr
- a (fireann) + séimhiú a gheansaí, a theach, a charr
- a (baineann) – a geansaí, a teach, a carr
Iolra
- ár + urú ár ngeansaí, ár dteach, ár gcarr
- bhur + urú bhur ngeansaí, bhur dteach, bhur gcarr
- a + urú a ngeansaí, a dteach, a gcarr
Seo na haidiachtaí sealbhacha roimh ghuta:
Uathu
- mo m’athair, m’úll, m’éadaí
- do d’athair, d’úll, d’éadaí
- a (fireann) a athair, a úll, a éadaí
- a (baineann) +h a hathair, a húll, a héadaí
Iolra
- ár + n- ár n-athair, ár n-úll, ár n-éadaí
- bhur + n- bhur n-athair, bhur n-úll, bhur n-éadaí
- a + n- a n-athair, a n-úll, a n-éadaí
Athscríobh na habairtí seo gan lúibíní:
- Tháinig mo (deartháir) abhaile aréir.
- Thug Seán a (carr) ar iasacht dom.
- Dúirt a (máthair) léi nach raibh cead aici dul amach.
- Chailleamar ár (cluiche) inné.
- An bhfuil do (cara) ag teacht?
- D’iarr mé oraibh bhur (bróga) a bhaint díobh.
- Shocraigh siad a (bia) a roinnt le chéile.
- Scríobh (do) (ainm) ar an bhfoirm.
- Íosfaidh mé (mo) (úll) níos déanaí.
- Deir sí go mbeidh a (athair) sa bhaile.
- Caitheann Pól a (airgead) go léir ar éadaí.
- Chuala mé ár (amhrán) ar an raidió inniu.
- Thóg na hiascairí a (eangach).
- Ar thóg an freastalaí ár (ordú) fós?