Maud Gonne agus WB Yeats
Gan dabht, is scéal grá casta agus mothúchánach é caidreamh Maud Gonne agus WB Yeats, a mhúnlaigh litríocht agus cultúr na hÉireann. Ní raibh an grá cómhalartaithe, ach spreag sé cuid de na dánta is cáiliúla i stair na filíochta. Léiríonn a scéal an choimhlint idir grá pearsanta agus idéil pholaitiúla, agus an chaoi a bhféadfadh grá neamh-chómhalartaithe tionchar buan a imirt ar chruthaitheacht agus ar oidhreacht chultúrtha.
Ba ghníomhaí polaitiúil í Maud Gonne agus bhí tionchar mór aici ar chultúr agus ar pholaitíocht na hÉireann. Rugadh i Sasana í ach chaith sí cuid mhór dá saol in Éirinn. B’fhile agus drámadóir é William Butler Yeats.
Bhuail an bheirt le chéile i Londain in 1889. Bhí Yeats faoi gheasa aici ón nóiméad ar leag sé súil uirthi. D’iarr sé uirthi é a phósadh arís agus arís eile ar feadh na nblianta, ach dhiúltaigh Gonne dó gach uair. Ní raibh an grá céanna aici dósan, agus chuir a cuid tuairimí polaitiúla agus a neamhspleáchas pearsanta bac ar aon chaidreamh rómánsúil eatarthu. Phós Gonne agus Seán Mac Giolla Bhríde in 1903, rud a chuir as go mór do Yeats.
In ainneoin an diúltaithe, mhair a gcaidreamh ar leibhéal mothúchánach agus intleachtúil. Lean Yeats ag scríobh fúithi ar feadh a shaoil, agus tá sí le feiceáil i gcuid de na dánta is cáiliúla. B’fhoinse inspioráide í, fiú nuair a bhí an grá gan chúiteamh.
Tar éis bhás Mhic Giolla Bhríde agus blianta d’achrann pearsanta, chuir Yeats ceiliúr pósta uirthi den uair dheireanach in 1916, ach dhiúltaigh sí arís dó. Sa deireadh, phós Yeats Georgiana Hyde-Lees, ach d’fhan Gonne mar phearsa lárnach ina shaothar agus ina chroí. Mhúnlaigh an grá seo filíocht na hÉireann go deo.
Gráinne Ní Mháille agus Risteard an Iarainn
Is scéal cumhachta agus neamhspleáchais é grá Ghráinne Ní Mháille agus Risteard an Iarainn. Ní hamháin gur caidreamh pearsanta a bhí ann, ach ceangal polaitiúil a léirigh saol crua na hÉireann sa séú haois déag. Taispeánann a scéal ról láidir Ghráinne mar bhancheannaire i ndomhan na bhfear, agus an meascán de ghrá agus straitéis a mhúnlaigh a saol ar an bhfarraige agus ar tír.
Ba bhanríon na farraige í Gráinne Ní Mháille. Rugadh i gContae Mhaigh Eo í agus ó aois óg bhí an fharraige ina croí agus ina cinniúint. Ba thiarna Angla-Normannach é Risteard an Iarainn de Búrca. Bhí caisleáin agus cumhacht mhór aige i gConnacht.
Bhuail an bheirt le chéile i gcomhthéacs polaitiúil agus straitéiseach. Phós siad thart ar 1546 agus bhí an pósadh bunaithe ar leas frithpháirteach chomh maith le meas pearsanta. De réir an traidisiúin, pósadh iad “ar feadh bliana agus lae”, socrú dlí a lig do Ghráinne smacht a choinneáil ar a neamhspleáchas féin.
Bhí mac acu, Tiobóid na Long de Búrca, a tháinig chun bheith ina phearsa thábhachtach ina dhiaidh sin. D’fhan Gráinne gníomhach i gcúrsaí míleata agus trádála le linn a bpósta. Throid sí go cróga chun a cuid talún agus cumhachta a chosaint.
Thóg siad saol le chéile idir cathanna agus comhaontuithe. Bhí grá eatarthu nárbh éadrom é, ach grá a mhair idir claimhte, tonnta agus feall. Throid siad taobh le taobh, agus uaireanta i gcoinne a chéile, ach bhí meas agus dílseacht fite fuaite ina gcaidreamh i gcónaí.
Nuair a gabhadh Risteard agus nuair a maraíodh é ina dhiaidh sin, briseadh croí Ghráinne, ach níor briseadh a spiorad. Ní scéal grá síochánta a bhí acu, ach scéal a bhí fíor don fharraige féin, garbh, álainn agus doscriosta.