Bhain Solomon Ó Gliasáin, dalta sa chúigiú bliain i gColáiste Naomh Eoin ar na hOileáin Árann, gradam suntasach amach ag Taispeántas an Eolaí Óig i mbliana, nuair a bhuaigh sé an phríomhdhuais sa rannóg teicneolaíochta dá thionscadal nuálach, AIRID, córas a úsáideann intleacht shaorga chun canúintí dhíothaithe na Gaeilge a athchruthú.
Ba é tionscadal Solomon an t-aon tionscadal trí Ghaeilge i measc bhuaiteoirí na bpríomhghradam i mbliana, rud a léiríonn scála agus tábhacht an éachta atá déanta aige.
Is as Ail Finn, Contae Ros Comáin, ó dhúchas do Solomon, agus tá spéis ar leith aige i nGaeilge Ros Comáin, canúint nach maireann mar theanga bheo a thuilleadh. Dúirt sé le An Páipéar gur tháinig an smaoineamh don tionscadal as a spéis sa teanga taobh amuigh den Ghaeltacht agus as an tuiscint a bhí aige ar thábhacht na gcanúintí réigiúnacha.
“Bhí sé mar aidhm agam na seanleaganacha Gaeilge a thabhairt ar ais mar theanga bheo, agus iad a chur ar fáil do dhaoine ar bhealach nua-aimseartha,” a dúirt sé.
Bhog Solomon go hÁrainn sa chéad bhliain meánscoile, tar éis dó scoláireacht chónaithe a fháil, agus tá sé lonnaithe sa scoil ó shin. Cé gur ghlac sé páirt san Eolaí Óg cheana féin nuair a bhí sé sa chéad bhliain, níor bhuaigh sé duais an uair sin.
“Bhí níos mó taithí agus tuisceana agam ar an gcomórtas i mbliana, agus chabhraigh sin go mór liom,” ar seisean.
Le cabhair na hintleachta saorga, d’éirigh le Solomon breis is 67,000 focal agus foirmeacha gramadaí a athchruthú ó sheantaifid agus ó ábhar cartlainne. Cuireann an córas seo ar chumas úsáideoirí canúintí réigiúnacha, lena n-áirítear blas Ros Comáin, a fhiosrú agus a úsáid arís.
Tá an tionscnamh ar fáil anois ag www.airid.ie, agus tá sé beartaithe ag Solomon leanúint leis an bhforbairt sna blianta amach romhainn.
Mhol sé tacaíocht Choláiste Naomh Eoin, a mhúinteoirí agus lucht bainistíochta na scoile, as an tsaoirse agus an spreagadh a tugadh dó chun tionscadail chruthaitheacha dá leithéid a chur i gcrích.
“Bhí ceithre thionscadal ag an scoil san Eolaí Óg i mbliana, agus léiríonn sé sin an timpeallacht dhearfach atá ann do dhaltaí,” a dúirt sé.
Thug sé buíochas freisin dá theaghlach as an tacaíocht leanúnach a thug siad dó. Tá a dheartháir is óige sa scoil chéanna, agus dar leis, tá an spéis sa Ghaeilge ag fás sa teaghlach de réir a chéile.
Dar le Solomon, is aitheantas é an gradam seo ní hamháin dá shaothar féin, ach don Ghaeilge agus do na canúintí réigiúnacha ar fad.
“Is cuid lárnach dár n-oidhreacht iad, agus is fiú iad a chaomhnú don chéad ghlúin eile,” ar seisean.
Leis an mbua seo, tá sé soiléir go bhfuil todhchaí gheal roimh Solomon Ó Gliasáin mar thaighdeoir agus mar nuálaí teicneolaíochta, agus go leanfaidh a chuid oibre ag cur leis an athbheochan teanga in Éirinn agus níos faide i gcéin.